[Event "Open"] [Site "Kołobrzeg"] [Date "2004.08.??"] [Round "?"] [White "Tomczak, Jacek"] [Black "Kuzmicz, Krystian"] [Result "1-0"] [ECO "B00"] [WhiteElo "2245"] [BlackElo "2385"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Moja ulubiona partia z czasów juniorskich. To prawda, że przeciwnik nie popisał się w debiucie, ale mimo tego lubię wracać do zagranego, huraganowego ataku na czarnego króla.} 1.e4 b6 {Niespodzianka. W przypadku wszelkiej maści 'bardzo bocznych' debiutów (typu 1..a6 czy 1...b6) najważniejsze jest zachować chłodną głowę. Nie wolno 'karać' przeciwnika i próbować z marszu wykazać niechlujności w jego grze. Lepsze będzie zazwyczaj postawienie na klasyczne, debiutowe pryncypia: rozwój lekkich figur, opanowanie centrum i zrobienie roszady. Wtedy dopiero przyjdzie czas na znalezienie konkretniejszego planu.} 2.d4 Bb7 3.Bd3 Nf6 4.Nc3 ({Na elastyczniejsze wygląda} 4.Qe2 {, zachowując możliwość gry pionkiem c (a więc i c3 ze wzmocnieniem centrum), ale i czasem zostawiając sobie opcję zrobienia długiej roszady.} ) e6 5.Nge2 ({Zachowując koordynację pomiędzy skoczkami. Słabsze byłoby naturalne wyjście na f3:} 5.Nf3 ?! Bb4 6.Qe2 d5 {i przewaga białych powinna być tylko symboliczna.} ) c5 6.O-O Nc6 {Warto dokonać małego podsumowania. Już po sześciu ruchach udało mi się praktycznie zakończyć rozwój, a przy tym zachować kontrolę nad centrum i zrobić roszadę. W tym czasie przeciwnik ma jeszcze co najmniej dwa ruchy zanim jego król opuści centrum. W takiej sytuacji nie ma się co bać wchodzenia w komplikacje, gdyż powinny być one korzystniejsze dla strony, które grała 'zdrowe' szachy.} 7.d5 ( {Niewiele daje} 7.Be3 {, gdyż tutaj czarne dokończą rozwój:} Be7 8.Qd2 O-O {z równą grą.} ) Nb4 {Skoczek nie miał dobrego odejścia:} ( 7...Ne7 8.Bg5 ! {w silny i estetyczny sposób kończąc rozwój.} ) ( 7...Nd4 8.Nxd4 cxd4 9.Nb5 Bc5 ( 9...e5 10.d6 {i groźby Sc7 nie da się powstrzymać.} ) ( 9...exd5 10.exd5 {z ideą We1} ) 10.dxe6 {z dalszym e5 i Hg4 - białe stoją dużo lepiej.} ) ( 7...Ne5 8.Ng3 !? {, otwierając w razie czego linię e, ale i wspomagając atak na skrzydle królewskim, jak i wspierając marsz centralnych pionków.} ) 8.Bc4 Nxe4 ? ({Właściwie przegrywa, ale czarne nie miały już żadnej innej możliwości, np. } 8...a6 9.Ng3 b5 10.Be2 {z następnym a3 i zdobyciem figury.} ) 9.Nxe4 exd5 {Czarne zapewne liczyły tu na odbicie figury, a może i na to, że zostaną z nadliczbowym pionkiem. Znajduję tu jednak dobry sposób na wykorzystanie przypadającego na mnie tempa.} 10.Bg5 ! ( 10.a3 {było możliwe, ale słabsze:} dxc4 11.axb4 Bxe4 12.Nc3 Bb7 13.Qg4 {z inicjatywą przekraczającą pionka.}) f6 ({Partia dochodzi do kulminacyjnego momentu. Po} 10...Qc8 {czarny król jest w zbyt dużym zagrożeniu.} 11.Re1 dxe4 12.Ng3 d5 13.Nxe4 ! dxe4 14.Bb5+ {i następnie We4.} ) ( 10...Qc7 11.a3 dxc4 12.N2c3 {z dalszym Sb5 i Sd6.} ) 11.Nf4 !! {[#] Jedno z posunięć przez mnie zagranych, które najmilej wspominam do tej pory. Pomimo tego, że nie jest to ruch trudny, to z pewnością jest on miły dla oka - pod biciem znajdowały się trzy moje lekkie figury, a ja wprowadzam do gry czwartą! Śmiertelną groźbą jest Hh5.} dxc4 {Nic innego nie pomagało.} ( 11...fxg5 12.Qh5+ Ke7 13.Qxg5+ Ke8 ( 13...Kf7 14.Qf5+ Ke8 15.Rae1 {z matem} ) 14.Qh5+ Ke7 15.Qe5+ Kf7 16.Qf5+ {z wygraną.} ) ( 11...dxe4 12.Qh5+ Ke7 13.Qf7+ Kd6 14.Rad1+ Kc6 15.Be6 {i polowanie się nie kończy, przykładowo:} d6 16.Nd5 Nxc2 17.Nxf6 Qe7 18.Bd5+ Kb5 ( 18...Kc7 19.Ne8+ {z wzięciem hetmana.} ) 19.Bc4+ Kc6 20.Rxd6+ ! Qxd6 21.a4 {z groźbami Gb5 i Gd5.} ) ( 11...Be7 12.Bxf6 gxf6 13.Nxd5 $18 ) ( 11...Qe7 12.Nxd5 Nxd5 13.Bxd5 {z wygraną.} ) 12.Qh5+ Ke7 13.Rfe1 Bxe4 14.Rad1 {Dokładność - wszystkie figury powinny brać udział w ataku!} ( 14.Rxe4+ Kd6 15.Bh4 ( {słabsze było} 15.Ng6 ? hxg6 16.Bf4+ Kc6 17.Qxh8 Nxc2 {z ideą Sd4 - brakuje mi tu 'siły ognia', aby dopaść czarnego króla} ) g5 16.Rd1+ Kc6 17.a3 {i białe powinny też mieć tu wygraną pozycję - czarny król jest w zbyt krytycznym położeniu.} ) d6 ( 14...fxg5 15.Rxe4+ Kf6 16.Ng6 ! {(ładne, choć niejedyne)} d5 ( 16...Rg8 17.f4 ) 17.Nxh8 dxe4 18.Qf7+ Ke5 19.Rxd8 Rxd8 20.Qc7+ {, zabierając czarnym kolejne figury.} ) ( 14...d5 15.Nxd5+ {(w najbardziej umocniony punkt!)} Nxd5 16.Rxe4+ Kd6 17.Bxf6 {z wzięciem na d5.} ) 15.Rxe4+ Kd7 16.Ne6 {Zdobyte tempo przyda się do harmonijnego przestawienia gońca.} Qc8 17.Bf4 Kc6 {Z uwagi na groźbę Sxf8 i Wxd6 czarny król rusza na dalszą wędrówkę.} 18.Nxf8 ( {Prostsze było, podważając ostatniego obrońcę króla} 18.a3 g5 ( 18...Nxc2 19.Qd5+ ) 19.axb4 f5 20.Qxg5 fxe4 21.Qd5+ ) Qxf8 ( 18...d5 19.c3 dxe4 20.cxb4 f5 21.Nd7 {– warto zauważyć, że wszyscy potencjalni obrońcy króla znajdują się na ostatniej linii.}) 19.Rxd6+ Kb5 ( {Po} 19...Kb7 20.Qf3 {czarny król nie zaznaje odpoczynku.} ) 20.Qe2 Qf7 21.Rxc4 ! Ka5 ({Wieża była nietykalna z uwagi na} 21... Qxc4 22. a4) 22.a3 Rhe8 23.axb4+ cxb4 24.Rc5+ ! {Eleganckie zakończenie - mat w następnym ruchu jest nieunikniony.} 1-0 [Event "MP-m"] [Site "Chorzów"] [Date "2013.04.17"] [Round "5"] [White "Tomczak, Jacek"] [Black "Duda, Jan-Krzysztof"] [Result "1-0"] [ECO "B87"] [WhiteElo "2564"] [BlackElo "2497"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Analiza została napisana świeżo po partii w 2013 roku. Pomimo tego, że w czasie rozgrywania tej partii Jan-Krzysztof Duda miał wciąż ode mnie niższy ranking, rozumiałem – jak i wszyscy – że prędko się to zmieni. Stąd mocno ucieszyła mnie ta wygrana, a szczególnie ładny, końcowy motyw.} 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 a6 6.Bc4 e6 7.Bb3 b5 8.O-O Be7 9.Qf3 Qb6 10.Be3 Qb7 11.Qg3 b4 12.Na4 Nbd7 13.f3 O-O 14.Rfd1 {Wyjściowa pozycja wariantu Sozina. Czarne wybierają mniej grywane 14...Kh8, zamiast 14...Se5. Być może przeciwnik spodziewał się rzadszego 14.a3, które było zagrane w partii Tomczak - Wojtaszek (Chotowa 2009), jednak trzeba pamiętać, że 14.Wfd1 to główny ruch w tej pozycji.} Kh8 ?! ( 14...Ne5 15.Ne2 !? ( 15.Nb6 {– pryncypialna odpowiedz, ale wcale nie wiadomo czy najlepsza:} Nh5 ! ( 15...Qxb6 ? 16.Nf5 ) ( 15...Rb8 ?! 16.Nxc8 ) 16.Qh3 Nf4 ( 16...Qxb6 17.Qxh5 Qb7 18.Bg5 {z niejasną grą, ale czarne nie powinny stać gorzej, przykładowo:} a5 19.a4 bxa3 20.Bxe7 Qxe7 21.Rxa3 Qf6 {– biały hetman nieco 'utknął' na h5 i czarne stoją troszkę lepiej.} ) 17.Bxf4 Qxb6 18.Be3 Qc7 19.c3 $14 bxc3 20.Rac1 Bd7 21.f4 Nc6 22.Rxc3 Qb7 {z równą grą.} ) ( 15.a3 {– mniej forsujące, białe ostawiają 2 wieże na głównych liniach –} bxa3 16.Rxa3 Bd7 17.Ne2 {z równą grą, może minimalnie przyjemniejszą dla białych.} ) a5 16.c4 bxc3 17.Nexc3 Ra6 18.Rac1 Bd7 19.Qf2 {i białe mają lepsze perspektywy grania po kluczowych liniach c i d.} ) ( 14...Rb8 {przeciwdziała głównej groźbie białych (częste Sb6), ale mimo tego nie wygląda najlepiej - czarne tracą czas} 15.a3 bxa3 16.Rxa3 $14 ) 15.Rac1 {Po tym posunięciu czarne wpadły w namysł - dziwne, gdyż jest najczęściej grywany ruch w tej pozycji. Z uwagi na to, że czarne grają wyczekujące Kh8 (przydatne z uwagi na minimalizację możliwych poświeceń na e6 oraz brak Gh6 i ewentualnych bić z szachem na e7), białe mają czas, aby zamiast otwierać pozycję (białe muszą to zrobić zanim czarne się rozwiną) poprzez a3, mogą pozwolić sobie na otwarcie poprzez c4 (c3) – czarnym brakuje tempa, które przeznaczyły na Kh8.} Nc5 ?! {Czarne decydują się na stabilizację pionową w centrum. Pozornie jest to dobra decyzja - Wac1 jest wtedy niepotrzebne. Jednakże pozycja czarnych będzie na tyle zła (białe będą chciały ostawić piony c4-e5 i całkowicie przejąc grę: Gc2-Sf4), że nie będzie to miało znaczenia. Trochę lepsze było:} ( 15...Ne5 16.Ne2 !? {(puenta białych)} Bd7 17.Nb6 Rad8 18.c3 bxc3 19.Rxc3 $14 ) 16.Nxc5 dxc5 17.Ne2 Bd7 18.Nf4 {Skoczek na f4 jest o wiele silniejszy od swojego czarnego odpowiednika. Białe mają zawsze możliwość zagrania e5, gdy czarnych e5 osłabia pole d5 i pozwala na Sd3. Możliwe było też tradycyjne:} ( 18.c4 bxc3 ( 18...Bc6 19.Nf4 {– z małą przewagą białych i bez żadnych szans u czarnych)} ) 19.Nxc3 {– z trochę lepszą grą białych, które mają zdrowszą strukturę.}) Bb5 {Czarne słusznie starają się forsować grę. Groziło e5, a powolne budowanie pozycji przez Gc6 sprowadza się do 19.c4 i oceny z poprzedniego wariantu.} 19.c4 ({W przypadku forsowania gry białe nie uzyskiwały większej przewagi, np.} 19.e5 ?! Nd7 ( 19...c4 ? 20.exf6 Bxf6 21.Nh5 ! {z silnym atakiem} ) 20.c4 ( 20.Nh5 g6 21.Bg5 Bxg5 22.Qxg5 gxh5 23.Rxd7 $11 ) bxc3 21.Rxc3 Nxe5 22.Bxc5 $11 ) bxc3 20.Rxc3 ? ({Tym naturalnym ruchem białe wypuszczają część przewagi. Należało zagrać nieintuicyjne:} 20.bxc3 {i czarne byłyby w tarapatach:} c4 {(inaczej białe same zagrają c4 i będą posiadać całkowitą kontrolę nad centrum)} 21.Bc2 {(białe mają szanse zarówno opanować całkowicie centrum (e5), jak i na atak na króla)} Nd7 ( 21...Rad8 ? 22.e5 Nd5 23.Qh3 $16 ) ( 21...e5 22.Nd5 Nxd5 23.exd5 Qc7 24.a4 Bd7 25.f4 {(z dominacją białych figur)} Bd6 26.fxe5 Bxe5 27.d6 ! Qa5 28.Qh4 $14 ) 22.a4 Bc6 23.Rb1 Qc8 24.e5 !? Nxe5 25.Bd4 $40 ) c4 21.Bc2 ?! ({Zaplanowana ofiara, ale rozsądniejsze było naturalne} 21.Bxc4 Bxc4 22.Rxc4 Qxb2 23.Qf2 {z przyjemniejszą końcówką.} ) Rfd8 ! ({Słuszna decyzja. Jakości brać nie można. Czarne same przechodzą do kontrataku.} 21...Bb4 ?! 22.e5 Bxc3 23.bxc3 Ng8 ( 23...Nd5 ?? 24.Nxd5 exd5 25.Qh4 f5 26.exf6 gxf6 27.Rxd5 {(grozi chociażby Gh7 i Wh5)} ) 24.Qh4 g6 ( 24...h6 ?! 25.Nh5 {(z trudnymi do odparcia groźbami Sxg7 i Gxh6)} Qe7 26.Qe4 $16 ) ( 24...Nh6 25.Nh5 ) 25.Nh3 {z inicjatywą} ( 25.Bxg6 fxg6 26.Nxg6+ Kg7 27.Nxf8 Rxf8 28.Qg4+ Kh8 29.Qxe6 {prowadziło do niejasnej, ale raczej lepszej dla białych końcówki} ) ) ( 21...e5 22.Ne2 Bb4 ( 22...Nd7 23.a4 $14 ) 23.Qxe5 Bxc3 24.bxc3 {i pozycja białych jest zdecydowanie lepsza, chociaż w pozycji nie ma żadnych forsownych możliwości: białe ustawiają nieusuwalnego skoczka na d4 i próbują uruchomić piony e i f, równocześnie atakując króla, wykorzystując hetmana, skoczka i parę gońców.} ) 22.Rb1 !? ({Trudny do wytłumaczenia, nieintuicyjny ruch (co ciekawe, pokazywany również jako najlepszy przez programy szachowe!). Białe szykują się na groźbę Gb4 - mają wtedy ripostę a4 (wieża kontroluje linie b).} 22.a4 Rxd1+ 23.Bxd1 Bxa4 !? ( 23...Rd8 $11 ) 24.Bxa4 Qxb2 $13 ) e5 ? ({Czarne rewanżują się ofiarą jakości. Chociaż decyzja z punktu widzenia psychologicznego mogła być słuszna (białe wpierw atakują, aby zacząć się bronić), to jednak z czysto szachowego punktu widzenia była niepotrzebna. Najlepiej wyglądało nieoczywiste} 22...Bd6 23.a4 Be8 24.Rxc4 Rac8 25.Rxc8 Rxc8 {– rekompensata za pionka powinna mieć u czarnych charakter praktyczny.}) ({Słabsze było} 22...Bb4 {, na co mogło nastąpić} 23.e5 !{, a po biciu na c3 czarne zawsze muszą liczyć się odbiciem i groźbą a4.} ) 23.Nd5 ( {Białe nie muszą przyjmować ofiary – równie dobre było:} 23.Ne2 Qc7 ( 23...Bb4 ?! 24.a4 $14 ) 24.a4 Bd7 25.b3 {i białe znajdują sposób, aby uruchomić swoje wieże, np.:} Be6 26.bxc4 Nd7 {(czarne mają rekompensatę, ale raczej niepełną)} 27.Nd4 !? ) Nxd5 ( 23...Rxd5 ? 24.exd5 Nxd5 25.Qxe5 $16 ) 24.exd5 Rxd5 ({Zmiana decyzji i wzięcie jakości było już niemożliwe:} 24...Bb4 25.Qh4 ! ( 25.a4 ?! Bxa4 $15 ) g6 26.a4 Bxa4 ?? 27.Bxa4 Bxc3 28.Qf6+ ) 25.Be4 Rad8 26.Rf1 ({Być może czarne nie przewidziały, że białe będą miały darmowe tempo, pozwalające im na koordynację. Bardzo silne było} 26.Rcc1 ! {z przyszłą walką o kluczową linię d.} ) Qd7 27.Bxd5 Qxd5 {Powstała skomplikowana końcówka, w której białe być może obiektywnie mają trochę lepszą pozycję, ale ruchy, które muszą wykonać są trudniejsze. Być może na to liczył mój przeciwnik, biorąc pod uwagę mój niedoczas.} 28.Qg4 !? {Białe zdążą sprytnie przestawić He4 - wszelkie uproszczenia są im na rękę.} g6 ?! ( 28...Bb4 29.Rcc1 Qd3 30.Bb6 {z niejasną grą.} ) 29.Qe4 f5 30.Qxd5 Rxd5 {Czarne godzą się na wymianę hetmanów, budując w tym czasie silne centrum. Skoro i tak czarne wymieniają hetmany, to trzeba było zdecydować się na wcześniejsze 29...Hxe4, tworzące białym słabości. W każdym wypadku trzeba pamiętać o tym, że z każdą wymianą gra czarnych jest coraz trudniejsza - przewaga figurowa białych będzie się coraz bardziej uwidaczniać. Teraz kluczowym aspektem dla białych jest wymiana wież i/lub opanowanie otwartych linii - w szczególności kontrola nad linią d.} 31.a4 !? {Rozpoczynam aktywizację swoich wież.} Bxa4 32.Rxc4 Bb5 33.Rc8+ Kg7 34.Rfc1 {Teraz nie ma już wątpliwości, że białe przejęły inicjatywę. Czarnym trudno wykazać ich przewagę pionową na skrzydle królewskim. Dodatkowo do głosu dochodzi niedoczas - ruchy obu zawodników będą coraz bardziej 'szarpane'.} Kf6 ( 34...f4 35.Bc5 !? {z przewagą białych.} ) 35.Rh8 ({Warte rozważenia było:} 35.g3 {– zapobiega f4; trudno było mi jednak decydować się na osłabienia na krótkim czasie.}) Rd3 ?! ({Korzystniejsze było zarówno:} 35...h5 {, niezbyt istotnie osłabiające skrzydło królewskie}) ( {, jak i} 35...Kg7 {, praktycznie wymuszające przez białe powrót i znalezienie innego rozwiązania} ) ({, a także} 35...f4 36.Bb6 {, co Pozwalało czarnym wejść wieżą na drugą linię.} ) 36.Bh6 f4 ?! ( {Czarne kontynuują pseudoaktywną strategię, która może je doprowadzić do kolejnych strat materialnych. Należało przyznać się do błędu i zagrać:} 36...Rd7 37.h4 $14 ) 37.h4 ! ({Silne i proste, a także - co ważne przy krótkim czasie do namysłu - mało skomplikowane. Białe pokazują, że też mogą skutecznie walczyć na skrzydle królewskim, dodatkowo niwelując wszelkie możliwości związane z 'matem na jedynce'. Okazuje się, że białe mogły również wziąć pionka, ale wtedy ich pozycja byłaby bardziej skrępowana, a ruchy trudniejsze.} 37.Rxh7 !? Bc5+ 38.Kh1 Be3 39.Rb1 Rd2 40.h4 {z przewagą.} ) Rd7 ({Pionka nie można inaczej obronić, np.} 37...Kf5 38.Rxh7 Bxh4 39.Bxf4 ! g5 40.Bh2 $18 {z kończąca groźbą g3.} ) 38.Bg5+ Kf5 39.Bxe7 Rxe7 {Białe w końcu dopięły swego - wymiana kolejnej figury przybliża mnie do zwycięstwa. W tym momencie zdecydowanie 'bawię się za darmo' - partia przy w miarę normalnym przebiegu może zakończyć się wyłącznie moim zwycięstwem lub remisem.} 40.Rhc8 ! {Sprytny, kontrolny ruch - czarne praktycznie nie mają jak ochronić się przed wymianą kolejnych wież.} Rd7 ?! 41.R8c7 h5 ?! ({Czarne podejmują dziwne decyzje - lekką ręką wymieniają wieże, równocześnie ustawiając niekorzystną strukturę. Przeciwnik nie zdecydował się na żadne uproszczenia - 40...h5 z natychmiastowym g5, 41...h6, czy zagranie w pewnym momencie e4. Przykładowo, gdyby zostało zagrane} 41...h6 42.Rxd7 Bxd7 43.Rc7 Bb5 44.Rh7 h5 45.Rf7+ Ke6 46.Rc7 {, to zamierzałem dokładną kolejnością ustawić pozycję jak w partii. Z pewnością czarne myślały, że ustawiły twierdzę - jak się jednak okaże, było to nieuzasadnione założenie.}) 42.Rxd7 Bxd7 43.Rc5 Bb5 44.Kf2 Bd3 45.g3 Ke6 !? ({Czarne stały przed trudnym dylematem, nie mając do wyboru dobrej drogi. Zagrany ruch miał największe praktyczne szanse powodzenia, np.} 45...fxg3+ 46.Kxg3 Kf6 47.Kf2 Bb5 48.Ke3 Ke6 49.f4 exf4+ 50.Kxf4 Kf6 51.Rc7 {('z ideą' Wb7-b6)} ) ({lub} 45...Bb5 46.gxf4 Kxf4 47.Rc8 Kf5 48.Ke3 {z podobnym wariantem, jak poprzednio.} ) 46.Rc6+ Kf5 ( 46...Kd5 47.Rf6 fxg3+ 48.Kxg3 a5 49.Kf2 {również nie ratowało czarnych.}) 47.Rc8 {Białe rozpoczynają serię manewrów, prowadzącą do zwycięskiego końca.} Kf6 48.Rf8+ Ke7 49.Rg8 Kf6 50.Rd8 Bb5 51.Rd6+ Kf5 52.gxf4 {Do tej pozycji dążyły białe! [#]} e4 ( {Po naturalnym:} 52...exf4 53.b3 {czarne są w zugzwangu.} ) ( 52...Kxf4 ?? 53.Rf6# ) 53.Ke3 {Reszta to tylko formalność...} exf3 54.Kxf3 Bc4 55.Rd4 Bf1 56.Rd5+ Kf6 57.Re5 Bh3 58.Ke3 Bd7 59.Kd4 Bg4 60.Kc5 Bf5 61.Rd5 Be4 62.Re5 Bf5 63.Kb6 g5 64.Rxf5+ Kxf5 65.fxg5 1-0 [Event "MP-m"] [Site "Warszawa"] [Date "2014.03.29"] [Round "5"] [White "Tomczak, Jacek"] [Black "Swiercz, Dariusz"] [Result "1-0"] [ECO "B47"] [WhiteElo "2544"] [BlackElo "2631"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Ta napięta i dynamiczna partia, zakończona moim zwycięstwem nad ówcześnie mocno progresującym Dariuszem Świerczem, sprawiła mi dużo satysfakcji. Pomimo dużych błędów (a może właśnie dzięki nim) miała wiele ciekawych momentów, zarówno w ataku w grze środkowej, po niespodziewanym dalszym skomplikowaniu pozycji, jak i w końcówce.} 1.e4 c5 2.Nf3 e6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nc6 5.Nc3 Qc7 6.Be2 Nf6 7.O-O Be7 8.Nb3 {Rzadki ruch. Schodzę w ten sposób z wszelkich dysput teoretycznych i nastawiam się na grę zapewne bez większej przewagi, ale za to z nadziejami na atak na skrzydle królewskim.} O-O 9.f4 d6 10.g4 {Odważnie. Atak na króla przy jednostronnych roszadach w obronie sycylijskiej to standardowa technika gry, ale oczywiście czarne zwykle mają swoje szanse. Dariusz Świercz odpowiada dość sztampowo i pozwala mi na wzmocnienie siły ataku. Wydaje się, ze korzystniejsza była konkretna reakcja.} a6 ({Po} 10...h6 {ruch g5 jest trudniejszy w wykonaniu (osłabia się punkt e5). Z drugiej strony czarne tracą czas (białe w końcu też wykorzystują dodatkowe tempa), a h6 może się okazać istotnym osłabieniem.} 11.Be3 a6 12.Qe1 {(z planem g5 i Hh4)} ) ( 10...d5 !? {klasycznie, odpowiadając na atak na skrzydle kontruderzeniem w centrum} 11.e5 Nd7 ( 11...Ne4 12.Nxe4 dxe4 13.c3 {(z dalszym Ge3, He1-Hg3 i wypatrywaniem szans na dojście do f5 lub inny przełom pionkowy)} ) 12.g5 {, zapobiegając dziwnemu, ale ciekawemu g5 ze strony czarnych. Teraz białe nieco zafiksowały grę przed czarnym królem i długofalowo będą chciały grać po linii h.}) 11.g5 Nd7 12.Bd3 {Usztywniając pozycję białych przeciwko groźbom czarnych (broniony pionek c2), a zarazem planując Hh5. Niewykluczone jednak, że sensowniej było zacząć od prozaicznego Ge3.} Re8 ( 12...Nc5 !? 13.Be3 ( 13.Nxc5 dxc5 14.e5 ) Nxd3 14.cxd3 Qd8 !? {, wspierając d5, ale czasem i f6.} ) 13.Qh5 g6 14.Qh4 b5 15.Rf3 {Z jednoznaczną groźbą Wh3. Ten moment zdaje się kluczowy - czarne powinny wybrać dalszy plan obrony i zdaje się, że obrana droga nie była najlepsza. Nikt nie lubi się bronic, a zła decyzja w obronie może zakończyć się szybką i spektakularną klęską. Najprawdopodobniej należało zagrać teraz ambitne h5, ale niechęć mojego przeciwnika do tego ruchu jest zrozumiała.} Bf8 ( 15...Bb7 ? 16.Rh3 Nf8 ? 17.f5 {i słabość czarnych pól będzie kluczowa, a exd5 jest niemożliwe z uwagi na Sd5.} ) ( 15...h5 !? {– trudno mi w tym momencie zarówno o sensowne dojście do f5, jak i dostatecznie szybką i skuteczną ofiarę na f5, np.} 16.Rh3 ( 16.f5 Nde5 17.Rf2 b4 18.Ne2 exf5 19.exf5 Bd8 {i czarne zostają z dużą przewagą - atak białych jest na wyczerpaniu.}) ( 16.Be3 !? {– wygląda najsensowniej. Skoro nie ma konkretów, to należy złapać drugi oddech i wprowadzić resztę figur do ataku –} Bf8 17.Raf1 {, z żonglowaniem pomiędzy ideami Wh3 i f5} ) Bf8 17.Be2 Bg7 {i ofiara na h5 nie grozi już matem, a to oznacza, że ustawienie białych pozbawione jest sensu.}) 16.Rh3 h6 {Nie mogę teraz ofiarować na h5, niewiele sensu ma tez 17.gxh6 Kh7. Z drugiej strony czarne wciąż muszą pilnować opcji wzięcia pionka oraz forsowania f5. Na razie podciągam ostatnie figury do gry na skrzydle królewskim.} 17.Be3 b4 ( 17...h5 {nie jest już teraz takie mocne:} 18.f5 ( 18.Be2 b4 19.Bxh5 bxc3 20.Bxg6 Bg7 21.f5 ) ( 18.Ne2 ) Nce5 19.Be2 {z silnym atakiem.} ) 18.Ne2 d5 ({W obliczu kłopotów czarne szukają kontry w centrum. Nie wygląda to na właściwą decyzję, gdyż jestem teraz na ten ruch przygotowany, a co dla czarnych jeszcze gorsze – mogę pozycję w centrum zamknąć. Trudno jednak powiedzieć, co obiektywnie było lepsze, np.} 18...Bb7 19.Rf1 Na5 20.Nxa5 Qxa5 21.f5 exf5 22.exf5 {i czarne nie mogą się obronić.}) 19.Ng3 ({Zostawiając decyzję o e5 'na lepsze czasy'. Chwilowo czarne i tak nie powinny brać na e4, a ja mam niekiedy dodatkową opcję Sh5. Możliwe jednak, że lepiej było dodatkowo zadbać o bezpieczeństwo związane z ofiara d4, którą mogą czarne zagrać w przyszłości i mimo tego zacząć od} 19.e5) Qd8 ( 19...Bb7 !? 20.e5 a5 {z ideami a4-d4.}) 20.e5 {Ogólny zarys gry wygląda tak, że jeżeli nie pozwolę na kontrę czarnych po centrum i na skrzydle hetmańskim, to powinienem 'wyłuskać' czarnego króla z jego kryjówki. Problem leży jedynie w odpowiednim rozdysponowaniu środków na profilaktykę i atak, ale przy właściwej grze pozycja powinna być już na pograniczu wygranej.} Bg7 21.Rf1 Kh7 22.Nh5 {(Wykazując wady ruchu Kh7.)} Rh8 23.Nf6+ ({Możliwe, ale nieco przedwczesne. Lepsze było wprowadzenie do ataku ostatnich niegrających figur!} 23.Nd4 ! Nxd4 24.Bxd4 Kg8 25.Nxg7 Kxg7 26.gxh6+ Kh7 27.f5 Qxh4 28.Rxh4 gxf5 29.Rxf5 ! exf5 30.Bxf5+ Kg8 31.e6 {Fajerwerki korzystne dla białych. Połączenie wszelkich gróźb - tych od pionka e6, ale i h7 czy Wg3 sprawia, ze czarne mogą się już tylko poddać.} ) Nxf6 24.gxf6 Bf8 25.Kf2 ({Z zamysłem wejścia wieży na linię g. Inna realizacja tej samej idei:} 25.Rff3 Bd7 26.Rfg3 ) Bd7 26.Rg1 Be8 27.Nc5 ({W niedoczasie nie mam pomysłu na wykończenie i próbuję poprawić skoczka, ale ostatecznie pogarszam tylko jego pozycję. Należało zmaksymalizować nacisk na skrzydle królewskim.} 27.Bc5 ?! Kg8 ) ( 27.Qh5 {Teraz grozi już Gc5, bo na ewentualne Kg8 będziemy mieli ofiarę na g6.} Qc7 28.Kf1 {Chcemy teraz przejść skoczkiem przez d2-f3 na g5, a w ten sposób unikamy ruchu d4 (stworzyliśmy lufcik na f2).} ) ( 27.Rg4 !? {(Z planem Hg5 i Wgh4.)} ) Qc8 28.Na4 ?! {Wciąż nie było za późno, aby zagrać Hh5 czy Whg3 - d4 i Gc5 nie grozi z uwagi na Hh6.} Rb8 29.Rgg3 ? ({Wystarczyło zagrać chociażby} 29. b3 {, aby czarne nie mogły rozbić mojej pozycji.}) b3 ({Po tym ruchu sytuacja się mocno komplikuje i wymaga ode mnie konkretnego podejścia. Jest to niesamowicie trudne praktycznie ze względu zarówno na niedoczas, świadomość 'zepsucia' pozycji, jak i zmianę charakteru gry, gdy to ja muszę odpierać idee czarnych. Słabe było: } 29...Nxe5 ? 30.fxe5 Bxa4 31.Bxg6+ fxg6 32.Qxh6+ ! {z matem.} ) 30.Bc5 ?! ( 30.cxb3 ! {Komputerowy ruch, po którym wciąż powinienem zachować cześć przewagi. Optycznie Sb4 wygląda bardzo groźnie, ale nic wielkiego się nie dzieje:} Nb4 31.Bb1 d4 ( 31...Nc2 ? 32.f5 ! ) 32.Bd2 {Wciąż z plusem białych - chociaż już niezbyt wielkim.}) Nxe5 31.Bxf8 ? ({Po tym ruchu czarne otrzymują przewagę.} 31.fxe5 Bxc5+ 32.Nxc5 Qxc5+ {Z dalszym Kg8 - najgorsze na pewno jest za czarnymi i pozycja jest niejasna. Oczywiście Wh8 i Ge8 to złe figury, ale gdy atak nie dochodzi celu, to można to samo powiedzieć o komplecie moich ciężkich figur.} ) Nxd3+ 32.cxd3 ( 32.Kf1 Kg8 {Idea, którą przeoczyłem z daleka. Nie ma mata (bądź czasu na niego) i czarne wygrywają.} 33.Bg7 bxc2 ) Qc2+ 33.Ke1 Kg8 34.axb3 Bxa4 ( 34...Kxf8 ? 35.Qxh6+ Rxh6 36.Rxh6 Kg8 37.Rgh3 {i Czarne muszą ratować się wiecznym szachem.} ) 35.Bd6 Qc1+ 36.Ke2 Qc2+ 37.Ke1 Qc1+ 38.Ke2 Qxb2+ ({Czarne słusznie odmawiają powtarzania posunięć, ale wybierają złą wersję! Zapewne powodem zwiększonej ilości błędów był również obustronny niedoczas.} 38...Rb7 {Wieża dodatkowo wspiera tu ewentualną obronę po siódmej linii, a Ga4 jest nietykalny. Czarne powinny mieć przewagę, przykładowo:} 39.Qh5 Qxb2+ 40.Kf3 Be8 ) 39.Kf3 Bxb3 {[#]} 40.Rxg6+ ({Szczęśliwie udaje mi się wykonać prawidłowe kontrolne, czterdzieste posuniecie. Inna sprawa, że nie miałem innego wyboru z uwagi na groźbę Gd1!} 40.Bxb8 ? Bd1+ 41.Ke3 d4+ 42.Ke4 Qxb8 {Łowy na białego króla powinny być niestety udane. Warto zwrócić uwagę na tragedię ustawienia moich ciężkich figur.} 43.Kxd4 h5 44.Ke3 Qb2 ) fxg6 41.f7+ Kg7 ?! ({Zbyt optymistyczna decyzja. Czarne nie chcą pogodzić się z remisem, powstającym po Kxf7 i szukają szans na wygraną w końcówce W+G+p na H. W końcówkach hetmanowi jest jednak o wiele łatwiej operować po całej szachownicy i czarne (mimo obiektywnie wyrównanej gry) będą miały trudne życie.} 41...Kxf7 42.Qe7+ Kg8 43.Qxe6+ ( 43.Bxb8 Bd1+ 44.Kg3 Qxb8 45.Qxe6+ $11) Kh7 44.Qe7+ ( 44.Be5 ? Bd1+ 45.Kg3 Qb7 ) Kg8 $11 ( 44...Qg7 ? 45.Rxh6+ Kxh6 46.Qh4# ) ) 42.Be5+ Qxe5 43.fxe5 g5 {Oczywiście hetmana nie wolno wpuścić na f6.} 44.Qd4 {Dobre odejście hetmana, które blokuje dochodzenie do d4 - w pewien sposób Gb3 może stać się dla czarnych problemem.} Rhf8 ( 44...Bd1+ !? { – szukając pomysłu na gońca.} ) 45.Ke3 ( {Dokładniejsze było} 45.Ke2 !? { Czarne zarówno nie mogą iść gońcem na d1, ale co ważniejsze, ewentualne d4 nie jest już z szachem. Przykładowo:} Rxf7 ( 45...a5 ? 46.Rf3 ! Rb4 47.Qa7 {(grozi He7-Hf6, białe wygrywają.)} ) 46.Rf3 Rxf3 47.Qa7+ {Dostając nawet lepszą wersje tego, co w partii.} Rf7 48.Qxb8 Ba4 49.Qb6 Bd7 50.Qxa6 {Czarne powinny otrzymać twierdzę, ale wciąż mogę liczyć na zugzwangi, np. przy Kd6 i Hd8.}) Rxf7 ( 45...a5 ! {Teraz jest to możliwe.} 46.Rf3 Rb4 47.Qa7 d4+ 48.Kd2 Bd5 49.Rf6 Rb2+ 50.Ke1 Rb7 {Z remisem po wzięciu na f7.} ) 46.Rf3 Rxf3+ 47.Kxf3 Rf8+ ? ({Decydujący błąd. Czarne mogły zremisować, ale potrzebowały do tego dokładnej gry.} 47...Rb7 ! {Czarne czekają na odejście hetmanem, aby zagrać d4 i Gd5 z twierdzą.} 48.Ke2 a5 49.Qf2 Rf7 50.Qb6 a4 {Na e6 już wziąć nie wolno - pionek a2 byłby zbyt groźny.} ) 48.Ke2 {Tym razem odchodząc już poprawnie na e2!} a5 49.Qb6 a4 50.Qxe6 {Czarne nie zdążą awansować pionka a i decyduje wolny pionek na linii e.} d4 51.Qd7+ Rf7 52.Qd6 ( 52.e6 {Trudno mi powiedzieć dlaczego tego ruchu nie zagrałem - prowadzi od razu do tego, co zostało zagrane za chwilę w partii.} ) Rf4 ( 52...a3 53.e6 ) 53.e6 Bxe6 54.Qxe6 {Warto zauważyć w jaki sposób zabieram czarnym ich 'twierdzę' - mój król obchodzi ją poprzez skrzydło królewskie.} Rh4 55.Qe5+ Kg6 56.Kd2 Rf4 57.Qe2 Kf5 58.Kc2 Kg6 59.Kb2 Kg7 60.Ka3 Kg6 61.Kxa4 Kg7 62.Kb4 Kg6 63.Kc4 Kg7 64.Kd5 Kg6 65.Ke5 Kg7 66.Qd2 {Groźby wzięcia na f4 nie ma jak powstrzymać - czarna wieża się nie mieści.} Kg6 ( 66...Rh4 67.Qf2 Kg6 68.Qxh4 gxh4 69.Kxd4 {Najprościej.} ) 67.Qxf4 gxf4 68.Kxf4 h5 69.Ke4 h4 70.h3 Kg5 71.Ke5 Kg6 72.Kf4 Kf6 73.Kg4 Ke5 74.Kg5 Ke6 75.Kxh4 Kf5 76.Kg3 Kg5 77.Kf3 Kf5 78.h4 Ke5 79.Kg4 1-0 [Event "Bundesliga 2014/15"] [Site "Niemcy"] [Date "2015.02.01"] [Round "9"] [White "Tomczak, Jacek"] [Black "Eljanov, Pavel"] [Result "1-0"] [ECO "B84"] [WhiteElo "2560"] [BlackElo "2719"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Wygrana z Eljanowem była dla mnie pierwszym zwycięstwem w partii klasycznej z zawodnikiem z rankingiem 2700+.} 1.e4 c5 2.Nf3 e6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nc6 5.Nc3 Qc7 6.Be2 Nf6 {Czarne unikają posunięcia a6 - niekiedy grają przez b6.} 7.f4 {Specyficzna kolejność, która ma na celu szybkie wymuszenie d6, aby zlikwidować czarnym wersje paulsenowskie (wyjście Gf8). Czarne wprawdzie mogą tu zagrać Gb4 lub Sd4 z Gc5, ale białe powinny stać tu całkiem niezłe.} d6 {Najpopularniejsze. Czarne musza obronić się przed e5.} 8.Be3 a6 {Przejście do głównych wariantów Scheveningen - chociaż może i tu warto rozważyć Hd2 z planem g4 i może nawet O-O-O?} 9.O-O Be7 10.Nb3 {Rzadkie posuniecie, które przenosi grę na mniej teoretyczne tory. Głównym posunięciem jest oczywiście 10.He1.} b5 11.a3 Bb7 {Czarne unikają szybkiej roszady. Jest to często przyjmowana tu strategia, gdyż białe maja wtedy dylemat związany z kierunkiem dalszego natarcia – zbyt pochopne jest wtedy g4 z atakiem, gdyż co atakować, gdy nie ma wciąż króla na g8? Z drugiej strony napad białych na centrum może być kontrowany przez błyskawiczną roszadę czarnych i okazać się może, że czarne są świetnie gotowe do gry po centrum.} 12.Bd3 Rd8 (12... O-O 13.g4 ( 13.Qf3 {z równą grą.} ) Nd7 14.g5 {Standardowa pozycja. Białe chcą grać dalsze Hh5-Wf3, może łączone z f5, a czarne szukają kontry po centrum.}) 13.Qf3 h5 {Standardowy ruch w tych strukturach. Czarne zamykają grę po centrum białych, ale koszt jest wysoki - roszada z ich strony wydaje się już niemożliwa. Co jednak grać białymi? g4 już nie będzie, a ruszanie pionka e4 lub f4 jest zawsze mocno obustronne. Warto obserwować następne posunięcia obu stron, gdzie obaj będziemy próbowali maksymalnie dobrze przygotować się na dojrzewającą w centrum taktykę.} 14.h3 {Groziło Sg4. Alternatywę stanowi Kh1, aby stworzyć pole ucieczki dla gońca na g1.} Nb8 {Jak to często bywa, skoczek okazuje się lepiej stać na d7 niż na c6. Z drugiej strony, czarne wycofując się przez pole wyjściowe, tracą sporo czasu. Możliwe, że należało spróbować złapać Eljanowa 'na wykroku', chociaż obiektywnie nie dawało to więcej niż minimalną przewagę.} 15.Qf2 (15.f5 e5 16.Nd5 Nxd5 ( 16...Bxd5 17.exd5 Nbd7 18.a4 {Czarnym trudno utrzymać stabilne skrzydło hetmańskie.} ) 17.exd5 Nd7 18.a4 b4 19.a5 Nf6 20.Bb6 Qd7 21.Bxd8 Bxd5 22.Qe3 Bxd8 {Czarne mają ciekawą, ale nie jest powiedziane, że wystarczającą rekompensatę za jakość.} ) Nbd7 16.Rae1 h4 17.Nd4 Nc5 18.Qf3 {Pierwsza runda manewrów zakończona raczej punktem dla Eljanowa. Czarne przestawiły skoczka wprawdzie 'tylko' o jedno pole do przodu (z c6 na c5), ale w mojej pozycji trudno doszukiwać się sensownego progresu.} g6 19.Rc1 {Nimzowitsch pisał o 'tajemniczych ruchach wieżą', podczas których przestawiamy ją na pozornie zamkniętą linię, ale mając na myśli jej rychle otworzenie. Tak jest właśnie z ruchem Wc1 - moim zamysłem jest otwarcie linii c.} ( 19.Bf2 !? {Trzymając pionka h4 pod kontrolą.} ) Qc8 ?! {Dziwna reakcja. Czarne raczej powinny skorzystać z zagranego g6 i próbować 'ręcznie' roszować króla poprzez Kf8-Kg7.} 20.b4 Ncd7 21.Nb1 {Zabawne jest to, że oprócz powrotu czarnego skoczka na pole b8, również mój skoczek wrócił na pole wyjściowe. Oczywiście moim pomysłem na grę jest dojście do c4.} e5 {Podobnie jak w komentarzu do ruchu czarnych Sb8, e5 jest próbą natychmiastowej kontry, gdy chwilowo brakuje mi koordynacji z uwagi na pozycje Sb1.} 22.Ne2 ( 22.Nb3 {Wygląda nieco korzystniej. Skoczek 'nie plącze się pod nogami', ale i czasem przez Sa5 wspiera dodatkowo dojście do c4.} d5 23.fxe5 dxe4 24.Qf4 !) exf4 ?! {Nieco miękko. Pozycja czarnych ma teraz większe szanse się 'posypać'. Konieczne było jeszcze większe 'podkręcenie' dynamiki.} ( 22...d5 23.Nd2 ( 23.fxe5 Nxe5 24.Qf4 Rh5 {Przy Sb3 miałbym teraz Ge2 - w tym momencie stoję jednak gorzej.} ) Rh5 {Nie opłaca mi się teraz klarować sytuacji w centrum, a czarne mogą zwiększać nacisk np. poprzez Ha8.} ) 23.Bxf4 ( 23.Qxf4 Ne5 24.Bd4 {Z równowagą. Trudno jednak wskazać dalszy plan czarnych, gdy białe mają spory potencjał do poprawy.} ) Ne5 24.Qe3 Nh5 ?! {Ruch zbyt skupiony na własnych możliwościach. Czarne powinny lepiej przygotować się na zbliżające się dojście do c4.} ( 24...Qd7 {Pilnując linii d. Siłowa próba dojścia do c4 wygląda tu słabo.} 25.Rfd1 O-O !? 26.Bxe5 dxe5 27.c4 Nh7 ! ) 25.Bxe5 dxe5 26.c4 Qd7 ( 26...O-O 27.cxb5 {z następnym bxa6.} ) ( 26...bxc4 ? 27.Bxc4 ) 27.Rcd1 O-O {Króla powoli nie dało już się trzymać w centrum, ale teraz dostaje dodatkowe tempo.} 28.cxb5 axb5 29.Nbc3 {Czarne nie utrzymują pionka i powinny wykorzystać parę gońców, a przez to lepszą kontrolę czarnych pól do zabezpieczenia swojej rekompensaty. Jest to możliwe, ale mojemu przeciwnikowi się tu nie udało.} Nf4 ?! ( 29...Qe6 30.Bxb5 Rxd1 31.Rxd1 Nf6 {z niejasną grą. Pionki a3 i b4 łatwo nie idą do przodu, a czarne mają przewagę na skrzydle królewskim.} ) 30.Bxb5 Qc7 31.Rc1 Bg5 ( 31...Qb8 {Ciekawa szansa na uzyskanie sensownej kontry.} ) {[#]} 32.Nd5 !? {Ważny ruch, nie bojąc się powstającej dynamiki.} Nxe2+ ( 32...Nxd5 ?! 33.Qxg5 Qb6+ 34.Rc5 Rc8 35.exd5 Rxc5 36.bxc5 Qxc5+ 37.Rf2 Qxb5 38.Nc3 {Siła białych leży nie tylko w nadliczbowych pionkach, ale również, a może nawet przede wszystkim w nieco nieoczekiwanej słabości czarnego króla.} ) 33.Qxe2 Qb8 ( 33...Qxc1 34.Rxc1 Bxc1 35.Qf3 {Wieże nie będą miały tu dużej szansy się rozegrać i białe powinny doprowadzić swoje pionki.} ) 34.Rcd1 Bxd5 35.exd5 Qa7+ ?! ( 35...e4 36.Bc6 f5 {Pomimo małej przewagi białych pozycja nie byłaby taka jasna - cały czas muszę uważać choćby na baterie po przekątnej b8-h2 i nawet trzy wolne pionki nie gwarantują mi wygranej.} ) 36.Kh1 Be7 ? ( 36...Qxa3 37.Qxe5 Qxb4 38.d6 $14 {Z jasnym, ale niełatwym do realizacji plusem.} ( 38.Qxg5 Qxb5 39.Rf4 $14 Qe2 {Białe stoją przyjemniej, ale czarne maja duże szanse się utrzymać.} ) ) 37.Qxe5 Bd6 38.Qc3 {Czarne zapewne oddały jeszcze pionka na linii e, aby przyspieszyć skoordynowanie swoich figur, ale istotnym elementem potencjalnej rekompensaty było pionkowe, mobilne centrum czarnych - tutaj tego nie ma.} Ra8 39.Rf3 Rac8 40.Qe3 ( 40.Qf6 !? Be7 41.Qe5 {Najpewniej - w końcówkach ciężkofigurowych należy zawsze pamiętać o centralizacji hetmana!} ) Qxe3 41.Rxe3 {Pozycja jest wygrana, ale z uwagi na blokadę moich pionków wymaga jeszcze nieco techniki.} Rc2 42.Bc6 Kg7 43.b5 Rh8 {Ciekawy plan uaktywnienia wieży - nie miała ona jak przejść przez ósmą linię, więc Eljanow uruchamia ją przez h5. Jest to jednak niewystarczające, a czasem po prostu za wolne.} 44.Red3 ( 44.b6 {Niepotrzebnie dawałoby czarnym aktywność - pionek b sam nie dojdzie.} Rh5 45.b7 Rg5 46.Rg1 Rb2 ) Rb8 ( 44...Rh5 45.R3d2 Rc4 ( 45...Rxd2 46.Rxd2 Bxa3 47.d6 Rh8 48.d7 Be7 49.b6 {Pionki b7 i d7 powinny już 'wygrać same'.} ) 46.Ra2 {Teraz przejście Wh5 nic nie daje, a marsz pionków na liniach a i b wydaje się niepowtrzymany.} ) 45.Ra1 Be5 46.Rb1 Bd6 47.a4 Ra2 48.Rd4 g5 49.Rc4 Bg3 50.Rd1 Bd6 51.Kg1 Kf6 52.Kf1 Kg7 53.Rdc1 Bf4 54.R1c2 {Kluczowy krok do zwycięstwa - uaktywnienie, a zarazem zabezpieczenie króla.} Ra3 55.Rb4 Bd6 56.Re4 Bf4 57.Rb2 Bc7 58.Ke2 Kf6 59.Kd1 Ra1+ 60.Kc2 Be5 61.Rb1 Ra2+ 62.Kb3 Rxg2 {Czarne znacznie wolniej uruchamiają pionki.} 63.Rf1+ Bf4 64.a5 Rg3+ 65.Kb4 Kf5 66.Rexf4+ {Najprościej – pionków nie da się zatrzymać.} gxf4 67.a6 1-0 [Event "Bundesliga 2014/15"] [Site "Niemcy"] [Date "2015.03.15"] [Round "13"] [White "Saric, Ivan"] [Black "Tomczak, Jacek"] [Result "0-1"] [ECO "C11"] [WhiteElo "2678"] [BlackElo "2560"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Chorwacki arcymistrz Ivan Sarić to mój odwieczny rywal z czasów juniorskich. Po raz pierwszy graliśmy w Mistrzostwach Świata do lat 12, ale kluczowe pojedynki stoczyliśmy w 2006 roku na Mistrzostwach Świata do lat 16 w Batumi i w 2008 roku w Vung Tau na Mistrzostwach Świata do lat 18. W pierwszym z nich moja wygrana była kluczowym punktem w drodze po tytuł mistrzowski, gdy wygrana Chorwata w drugim przypadku windowała go na pierwsze miejsce, zarazem spychając mnie z podium. W poniższej partii pewnie wygrałem z Sariciem, mimo tego, że ledwie kilka miesięcy wcześniej wygrał on z Carlsenem.} 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Nc3 Nf6 4.e5 Nfd7 5.f4 c5 6.Nf3 Be7 {Kolejności opóźniające Sc6 mają swoje wady i zalety. Z jednej strony czarne mają gorszą kontrole nad centrum, co może ośmielać białe do szybszych ataków na skrzydle (h4-h5). Z drugiej strony czarne mają choćby możliwość wymiany złego, 'francuskiego' Gc8 przez b6-Ga6.} 7.Be3 O-O {W późniejszych partiach próbowałem w tym momencie natychmiastowego b6, aby białe nie mogły komfortowo wymienić na c5.} 8.dxc5 ( 8.Qd2 b6 {0-0-0 napotyka tu na c4, a trudno inaczej wykorzystać wady kolejności czarnych.} ) Bxc5 ( 8...Nxc5 9.Qd2 Nc6 {Prowadzi do głównych pozycji wariantu z 4.e5 i ideą Ge7, czego chciałem w tej partii uniknąć.} ) 9.Qd2 ( 9.Bxc5 Nxc5 10.Qd2 {Wyglądało na rozsądną alternatywę - czarne prędzej czy później powinny zagrać Sc6, z przejściem do głównych wariantów.} ( 10.b4 {Wybierane w innych partiach przez białe, ale słabsze - białe stoją zbyt niestabilnie, aby mogły sobie pozwolić jeszcze na taki ruch.} Ncd7 11.Bd3 f6 ) Nc6 11.O-O-O ) ( 9.Qd3 !? {Nadspodziewanie ciekawie, gdzie białe mają dodatkową możliwość Sg5 z groźbami matowymi.} ) Qa5 ( 9...Qb6 10.Bxc5 Nxc5 11.O-O-O Nc6 {Ponownie z przejściem do główniejszych wariantów.}) 10.a3 ( 10.O-O-O Bb4 {Idea, którą zamierzałem zagrać i która miała usprawiedliwiać unikanie Sc6. Podobnie jak w partii, żal będzie czarnopolowego gońca, ale na pocieszenie zostanie mi gorsza struktura białych.} 11.a3 Bxc3 12.Qxc3 Qxc3 13.bxc3 Nb6 !? {Zapobiegając c4 i 'przybliżając' się do białych pionków.} ) ( 10.Nb5 {Zachęcając do wymiany hetmanów, której powinienem unikać.} Qb6 11.Bxc5 Nxc5 12.a4 {Czarne ryzykują tu gorszą końcówkę.} ) Bb4 !? {Mimo wszystko. Para gońców białych nie będzie sobie dobrze radziła w 'klinczu', który nastąpi w centrum, ale doskwierać mi będzie brak kontroli nad czarnymi polami.} 11.Nd4 ( 11.axb4 {Ciekawa opcja.} Qxa1+ 12.Nd1 {Czarne muszą być ostrożne, ale dokładną grą powinny rozwiązać swoje problemy.} ( 12.Kf2 ? Qxb2 {Czarny hetman zdąży uciec przez b4.} ) a5 !? 13.b5 a4 14.Bd3 a3 15.bxa3 Qxa3 {Sprawa hetmana została pomyślnie rozwiązana, teraz czas na obronę skrzydła królewskiego.} 16.Qf2 f5 !? 17.g4 b6 18.gxf5 Nc5 {Z niejasną grą.} ) ( 11.Bd4 ? Nc6 {Grozi nieprzyjemne Sd4.} ) Bxc3 12.bxc3 ( 12.Qxc3 Qxc3+ 13.bxc3 a6 {Nawet wymiana jednej pary pionków przez c4 nie rozwiąże w pełni problemów strukturalnych.} 14.a4 b6 ) Nc6 13.Nb3 Qc7 14.Bd3 f6 {W teorii otwieram pozycję przy parze gońców, co gorsza osłabiając czarne pola. Z drugiej strony trudno grać przy ograniczniku w postaci pionka e5 i jak to bywa w obronie francuskiej, wcześniej czy później należy go poderwać. W tej sytuacji mam trochę zapasu czasowego z uwagi na to, że białe nie mają jeszcze wykonanej roszady.} ( 14...Na5 15.Bd4 !? {Tym razem nie mam już większych szans na f6, a przy tak mocnej blokadzie białe będą szukały dojścia do f5.} ) 15.exf6 ( 15.Nd4 {Zwiększając napięcie z uwagi na osłabienie punktu e6. Powinienem tutaj się zgodzić na uproszczenie pozycji.} Nxd4 16.cxd4 Nb6 {Z dalszym Sc4, a może i f5. Pozycja jest równa, ale na pewno jeszcze nie wyjaśniona.} ) Nxf6 16.O-O Bd7 17.Rae1 b6 {Zarówno goniec, jak i skoczek przeciwnika mogły skorzystać z pola c5.} 18.Nd4 ( 18.c4 {Przy takim otwarciu pozycji opłacałoby mi się zlikwidować parę gońców przeciwnika.} Ng4 19.cxd5 exd5 $11 ) Na5 19.Bf2 Rae8 {Białe nie mogą się dobrać skuteczniej do pionka e6, a nie mają wiele więcej plusów. Ich problemem jest to, że u czarnych są aż trzy figury (dwa skoczki i goniec) pretendujące do kontroli nad białymi polami c4 i e4, gdy broni ich właściwie tylko Gd3.} 20.Re2 {Początek kolapsu pozycji białych. Skupiony na walce po linii e przeciwnik nie dostrzega, że jest ona bezskuteczna, a moje skoczki powoli zaciskają pętlę wokół ustawienia białych. W zamian za to Sarić powinien znaleźć lepsze zadanie dla bezużytecznego Gf2.} ( 20.Bh4 Nc4 21.Bxc4 Qxc4 22.Bxf6 Rxf6 $11) ( 20.Nf3 Ne4 !? 21.Bxe4 dxe4 22.Rxe4 Bc6 {Czarne mają rekompensatę za pionka, ale nie więcej.} ) Nc4 21.Qe1 Qc8 ( 21...Ne4 !? 22.Bxe4 dxe4 23.Rxe4 Rxf4 {Zostałbym tu zapewne z małą przewagą wynikającą z nieco zdrowszej struktury.} ) 22.Bxc4 ?! {Groziło już wzięcie pionka na a3, a Sc4 zapewne mocno białym 'zgrzytał', jednak wymiana na c4 oznacza oddanie mi w całości białych pól. Należało zachować zimną krew.} ( 22.a4 Nh5 !? {Z przyjemniejszą grą czarnych.} ) Qxc4 23.Qa1 ( 23.Nxe6 ? Bb5 {Pionek na e6 jest nietykalny.} ) Ne4 24.Be1 {[#]} e5 ! {W pozycję białych wdarł się chaos i poprzez e5 uwalniam cały potencjał moich figur (We8, Wf8 i Gd7).} 25.fxe5 Rxf1+ 26.Kxf1 Bg4 {Białe hurtowo tracą materiał.} 27.Nf3 Ng5 28.Bg3 Nxf3 29.gxf3 Bxf3 30.Qe1 Rf8 31.Bf2 Rf4 ({Końcowa dokładność. Grozi jeszcze We4, np.} 31...Rf4 32.Qd2 Re4 33.Be3 Be2 34.Qe2 Re3) 0-1 [Event "MP-m"] [Site "Poznań"] [Date "2015.03.27"] [Round "4"] [White "Bartel, Mateusz"] [Black "Tomczak, Jacek"] [Result "0-1"] [ECO "C13"] [WhiteElo "2627"] [BlackElo "2554"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Analiza zamieszczona w czasopiśmie "Mat". Partia otrzymała nagrodę za najładniejszą partię Indywidualnych Mistrzostw Polski 2015.} 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Nc3 Nf6 4.Bg5 dxe4 5.Nxe4 Be7 6.Bxf6 gxf6 7.Bc4 {Głównym posunięciem białych jest 7.Sf3. Zagrany w partii ruch jest częściowo profilaktyką jednej z głównych koncepcji czarnych na poderwanie centrum przez c5 białe szykują przepchniecie d5. Pomimo tego, że Mateusz Bartel zagrał już 7.Gc4 z Ponkratowem (Moskwa, 2014), to nie spodziewałem się, że powtórzy tę idee, traktując ją jako tzw. jednorazówkę.} f5 {We wspomnianej partii nastąpiło 7...b6 8.Sf3 i białe sprytnie ominęły główny plan czarnych (idea 'białopolowa' f5-a6-b5), zmuszając je do przejścia do wariantu 7.Sf3 b6.} 8.Ng3 Qd6 !? {W czasie partii pamiętałem jedynie z przygotowań, że jest to ciekawa koncepcja. Hetman dobrze czuje się na tym polu, z uwagi na brak czarnopolowego gońca u białych. Natychmiastowe 8...c5 9.d5 powinno dać białym przewagę.} 9.c3 a6 {Początek kontrowersyjnej idei. Czarne mogą zamiast tego wybrać spokojna grę po 9...Sc6 z dalszym Gd7 i O-O-O (jak grano m. in. w partii Vogt-Alienkin [Chemnitz, 1998]). Białe mają wtedy dylemat, gdyż O-O naraża je na szybki marsz pionka h, a w przypadku O-O-O para gońców czarnych może im uniemożliwić potencjalne przełomy w centrum (d5).} 10.a4 c5 11.d5 e5 {Do tej pozycji dążyłem grając 9...a6. Wtrącenie a4-a6 zabiera białym pole b5 i utrudnia potencjalne zrobienie O-O-O (czarne dostają możliwość ofiary b5). Sytuacja jest całkowicie asymetryczna. Walka toczyć się będzie głównie o czarne pionki e5-f5-f7. Jeżeli białe udowodnią ich słabość i je zablokują, to powinny utrzymać dużą przewagę. Z drugiej strony, jeżeli zachowam mobilność tych pionków, wspartych parą gońców, to przewaga będzie należeć do mnie. Problemem czarnych jest kwestia dokończenia rozwoju!? Sb8 nie może się ruszyć, co oznacza chwilowy paraliż skrzydła hetmańskiego. Białe nie maja za to możliwości gry pionkowej i całość gry muszą scedować na figurowe ataki na pionka e5 i f5.} 12.Qe2 ?! {Zbyt spokojnie. Nic nie daje zarówno 12.Hc2 Hg6!? 13.Sf3 (13.He2 Sd7 pozwala czarnym się rozwinąć; 12.O-O-O h5!?) 13.e4 14.Sd2 h5 i białe nie zdążą powstrzymać kombinowanych gróźb Sd7-e5 i h4, jak i 12.Hh5 Hg6!? 13.Sf3 (wymiana hetmanów wyłącznie pomogłaby czarnym, które odbiją pionkiem 'do środka') 13...e4 14.Sd2 Gg5!? (przesłona Hh5) 15.Gb3 Sd7 16.Sc4 Sf6 zmuszając białe do niekorzystnego powrotu hetmana. Najlepiej wyglądało natychmiastowe 12.Sf3! e4 (12...h5 13.h4 dawało białym dodatkowe pole g5 dla skoczka; 12...Hf6 13.O-O i czarne nie zdążą dokończyć rozwoju: 13...Sd7 14.d6! z dalszym Sxf5 lub 13...Gd6 14.Sh5 Hh6 15.Sxe5! Ge5 16.We1 z dalszym f4) 13.Sd2 h5 (13...Hg6 14.He2 z dalszym podrywem przez f3) 14.Gb3! Malo widoczna koncepcja. Zamiast skoordynować swoje figury w zamian za mało ważnego pionka h5, białe szykują Sc4-d6 wykorzystując niedorozwój czarnych figur skrzydła hetmańskiego. 14...Hg6 15.Sc4 f4 16.d6!, np. 16...fxg3 17.dxe7 gxf2+ 18.Kxf2 i białe schowają króla (poprzez Wf1-Kg1), gdy czarny król zostanie w centrum.} h5 13.h4 {Pionka nie warto brać!? 13.Sxh5 Hg6 14.Sg3 Sd7 i czarne łapią koordynacje, a dodatkowo kontrolują jeszcze linie h. Z drugiej strony wtrącenie h4-h5 jest dla mnie korzystne !? białe często nie mogą grać f3 (z uwagi na podważenie Sg3) oraz Sh3 (niebroniony jest wtedy pionek h4).} e4 {Posuniecie, które stawia białe przed niespodziewanie trudnym zadaniem znalezienia dalszego ruchu. Nie można dokończyć rozwoju skrzydła królewskiego, a 14.O-O-O wygląda bardzo ryzykownie. Czarne mogą wtedy zarówno zacząć od 14...b5 15.axb5 axb5 16.Gxb5+ Kf8 z niezwykle praktyczną rekompensatą za pionka, jak i od 14...Kf8!? z dalszym b5. 14.Hd2 zwalniające pole e2 naraża białe na plan Wg8-g4. Białe muszą również liczyć się z ciekawym 14...e3!? Wobec problemu w wyborze ruchu białe decydują się na wzięcie pionka h5, ale wtedy inicjatywa przechodzi w całości na mnie, co stwarza białym dodatkowe trudności praktyczne.} 14.Nxh5 {[#]} Kd8 !? {Posuniecie, z którego jestem bardzo zadowolony. Biorąc pod uwagę, że możliwy jest atak czarnych na skrzydle hetmańskim, najbezpieczniejszym polem dla króla wydaje się c7! Równorzędnym plusem tego ruchu jest umożliwienie mi dokończenie rozwoju po natychmiastowym 14...Sd7? 15.Sg7+ ginął pionek f5. Konkurencyjnym posunięciem było 14...Kf8!? (szybciej dokończę rozwój, ale pozostanie problem wzajemnych przerzutów wieź). Pomimo zachęcającego wyglądu słabsze jest 14...f4 15.g4! i nie udaje mi się odciąć białego skoczka.} 15.g3 {Niemożliwe jest 15.O-O-O? Hh6+. Zwrócenie pionka, w zamian za ponowne złapanie koordynacji, również białym nic nie daje, np. 15.Sg3 Wxh4 16.Wh3 Hh6!? lub 15.Sh3 Sd7!? (słabsze 15...Gxh4 16.g3 Ge7 17.O-O-O z następnym S3f4 i to białe łapią aktywność) z dalszym Se5 i podobną grą jak w partii.} Nd7 16.Nf4 Ne5 17.O-O-O {Próba czekania białym królem w centrum, aby uniemożliwić czarnym bezpośredni atak nie skończyłaby się dobrze, np. 17.Sgh3 b5! i białe nie mogą zabić pionka: 18.axb5? Sxc4 19.Hxc4 20.axb5 ze zdobyciem materiału.} Bd7 18.a5 Kc7 {Pierwsze podsumowanie wychodzi na korzyść czarnych. W zamian za pionka zakończyły rozwój, ustawiając przy okazji mocarnego Se5, który kontroluje dużą część szachownicy. Z uwagi na ciągle wiszące posuniecie b5 (b6) to biały król znajduje się w większym niebezpieczeństwie (czarne musza uważać jedynie na uderzenie Se6).} 19.Bb3 {Trywialna próba zerwania pozycji czarnych nie udaje się, np. 19.f3? Wag8! 20.fxe4 Wxg3 21.Gb3 Gg5! Białe pewnie nie chciały zagrać 19.Sgh3, gdyż nie widać, jaki dalszy plan miałyby realizować. Być może jednak to posuniecie jest najlepsze, gdyż po analogicznym 19...Whb8 20.Sg5 białe wzmacniały możliwość Se6, zmuszając mnie przez to do grania w centrum, np. przez 19...Wae8.} Rhb8 !? {Stawiając wszystko na jedną kartę - atak na króla poprzez marsz pionków i wykorzystanie linii b. Można było również zagrać zwyczajne 19...Wab8, nieco osłabiając siłę ataku w zamian za możliwość wykorzystania drugiej wieży, np. 20.Sgh3 (20.f3? Wbg8 nawet 'na raty'!) 20...b6! 21.Hxa6 bxa5 22.Hxd6+ Gxd6. Pomimo braku hetmanów inicjatywa czarnych przekracza pionka a białe nie maja czego i gdzie ruszyć, gdy tymczasem czarne mogą chociażby maszerować pionkiem a. Zamiast 19...Whb8 możliwa jest również całkowicie odmienna koncepcja związana z trzymaniem figur białych w centrum (nie pozwalając na uwolnienie) 19...Wae8 i białym trudno przeciwdziałać niestandardowemu planowi Kb8-Gd8-Ga5.} 20.f3 b6 {Chociaż obiektywnie 20...Wg8 wciąż może być niezłe, to praktycznie za późno na powrót - należy 'zamknąć oczy' i ruszyć na białego króla.} 21.fxe4 fxe4 {Nieco korzystniejsze było natychmiastowe 21...bxa5 22.Gc2 a4, gdyż białe nie mogą przeciwdziałać marszowi pionka a.} 22.Qxe4 bxa5 23.Ba2 {Ostatnie posuniecie białych miało na celu zwiększenie obrony punktu b2 (dzięki możliwości kontroli po drugiej linii). Jednakże w ten sposób białe pozwalają na marsz pionków po linii a (w postaci 'podwójnego' tarana). Dodatkowo goniec przestanie kontrolować przekątną b1-h7, co również będzie miało niebagatelne znaczenie. Zamiast tego należało grać 23.Gc2 i skupić się na kontrataku przeciwko Kc7, np. 23...Wb6 24.Sf3 Sxf3 25.Hxf3 Wab8 26.Whe1! z groźbą Wxe7 26...Gf6? 27.Se6+!} a4 24.Rh2 a3 25.b3 a5 !? 26.Rc2 {Białe zabezpieczyły się przed uderzeniem 26...a4, planując 'mijankę' 27.b4. Zrobiły to jednak kosztem pasywnego ustawienia swoich figur a Ga2 i Wc2 strzelają we własne pionki. Wobec tego mogę przenieść grę do centrum.} Bf6 27.Nge2 Re8 ! {Skupiając się na atakowaniu króla nie wolno zapominać o reszcie szachownicy. Niespodziewanie białe maja problem z odparciem manewru Sg4-Se3.} 28.b4 ? {Pozycja białych jest bardzo trudna, ale dopiero to posuniecie jest decydującym błędem. Po 28.Wcd2 białe szykują kontruderzenie: 28...Sg4 (28...Wad8!? z szansami na przewagę) 29.Se6+! fxe6 30.dxe6 Gc6 31.Hxg4 Hxe6 i rekompensata czarnych w przybliżeniu jest równa brakującemu pionkowi.} c4 !? {Najprostsze, grozi już Sd3. Możliwe było również nieestetyczne 28...cxb4 29.cxb4+ Kb8 z dużą przewaga czarnych, ale pewnymi praktycznymi szansami białych (30.Se6!?).} 29.Bxc4 Ng4 30.Ne6+ Bxe6 {Pointa koncepcji czarnych. Niemożliwe jest odbicie 31.dxe6? Hxd1+ 32.Kxd1 Sf2+ z wygrana czarnych. Mateusz Bartel świadomie jednak zdecydował się na 30.Se6+, szukając praktycznych szans po ofierze figury.} 31.Nf4 Bd7 32.Ne6+ fxe6 {W tej wersji nie jest już możliwe Gxe6 z zamiarem Hxd1+ i Sf2+, gdyż Wc2 kontroluje już pole f2. Dalsza gra czarnych wymaga nieco dokładności i neutralizacji gróźb białych. Wbrew pozorom nie jest to takie proste przy krótkim czasie i znakomitym przeciwniku z drugiej strony szachownicy.} 33.dxe6 Bc6 34.Qxg4 Qe5 35.b5 Qe3+ {Najdokładniejsze. Zabieram jeszcze jakość, ale muszę wzmocnić czujność.} 36.Kb1 Be4 37.Rd7+ Kb6 38.Ka2 Bxc2 39.Rd6+ Kc7 {Oczywiście nie 39...Kc5?? 40.Wc6 mat!} 40.Rd7+ Kb6 41.Rd6+ Kc7 42.Rd7+ Kb8 43.Qh5 Rd8 44.Qd5 Rxd7 45.Qxd7 Qc5 46.Bd5 Ra7 {Cenne zwycięstwo nad brązowym medalista mistrzostw Europy, które dodatkowo popchnęło mnie do czołówki turnieju, w której udało mi się pozostać do końca zawodów. Partia ta jest znakomitym przykładem, że szachy to pojedynek umysłów i wzajemnego naginania woli, a nie tylko kwestia cyfr sugerowanych przez programy komputerowe.} 0-1 [Event "MP-m"] [Site "Warszawa"] [Date "2017.03.28"] [Round "8"] [White "Tomczak, Jacek"] [Black "Mista, Aleksander"] [Result "1-0"] [ECO "B38"] [WhiteElo "2601"] [BlackElo "2617"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Analiza zamieszczona w czasopiśmie "Mat". Partia otrzymała nagrodę za najładniejszą partie Indywidualnych Mistrzostw Polski 2017. Partia rozgrywana była w ósmej, przedostatniej rundzie. Aleksander Miśta zajmował wtedy dzielone drugie miejsce w tabeli z świetnym wartościowaniem i przy pozytywnym rezultacie naszej partii miał duże szanse w walce nawet o zloty medal. Mając punkt mniej do lidera i zajmując szóste miejsce, musiałem te partię wygrać, aby liczyć się w medalowej stawce.} 1.e4 c5 2.Nf3 Nc6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 g6 {Zaskoczenie. Do tej pory przeciwnik bardzo rzadko wybierał przyspieszony wariant smoczy i nie spodziewałem się takiego obrotu wydarzeń.} 5.c4 {W rozmowie po partii Aleksander Miśta przyznał, że przygotowywał się raczej na 5.Sc3, które prowadzi do nieco ostrzejszych pozycji. Wybrane posuniecie 5.c4 przechodzi do struktur Maroczego. Charakteryzują się one przewagą przestrzeni białych przy solidnym ustawieniu czarnych. Białe mają problem jak wtedy 'ugryźć' przeciwnika, ale z drugiej strony przy dokładnej grze białych czarne nie mogą zrobić właściwie nic. Takie podejście mi odpowiadało, gdyż mój przeciwnik wyśmienicie operuje inicjatywą, a w taki sposób mogłem go pozbawić tego atutu.} Bg7 6.Be3 Nf6 7.Nc3 O-O 8.Be2 d6 9.O-O Bd7 10.Nc2 {Nieco rzadsze odgałęzienie. Ma jednak swoją logikę. Czarne zamierzają w tej teoretycznej pozycji wymienić skoczki na d4 z dalszym Gc6. Wybrane przeze mnie posunięcie unika wymiany, co oznacza, że czarne mogą mieć problemy z znalezieniem pól dla wszystkich swoich lekkich figur na ograniczonej przestrzeni.} Qa5 {Częściej grywane jest 10...Wc8 11.f3 Se5 z następnym 12.b3 lub 12.Sa3. Jak już wspominałem, czarne mają wtedy problem z odnalezieniem jakiegokolwiek aktywnego planu i obiektu ataku. Początkowo wprawdzie białe także maja niewiele, ale w odróżnieniu od oponenta mają potencjał poprawy pozycji, m.in. przez dochodzenie do posunięcia f4, ekspansje na skrzydle hetmańskim lub szykowanie posunięcia Sd5.} 11.f3 {Interesujące jest 11.f4!? Białe grożą wtedy 12.c5 dxc5 13.e5 z zabraniem figury. Po zwyczajnym 11...Wfd8 białe mogą sobie pozwolić nawet na ambitne 12.a3 z dalszym b4 i zwiększaniem przewagi przestrzeni.} Rfc8 12.Rc1 {Najczęściej grywane 12.Hd2, jak mgliście pamiętałem w czasie partii, kończy się równa końcówka. Rzeczywiście, po 12...Se5 13.Sa3 Ge6 musiałbym zdecydować się na 14.Sd5 Hxd2 15.Gxd2 Sxd5 16.cxd5 Gd7 z dalszym f5 i przejściem Kf8-Ke8. W końcówce rola przestrzeni się zmienia i czarne na pewno nie stałyby źle. Wobec tego wybrałem posuniecie, które podtrzymuje moją pozycję i przede wszystkim stanowi profilaktykę wobec wszelkich aktywniejszych możliwości przeciwnika.} Be8 {Ten nienaturalny ruch jest z pewnością skutkiem 10.Sc2, które zostawia czarnym wszystkie lekkie figury. Nie wiadomo jednak, co mogłoby być lepsze. 12...Ge6 13.Hd2 Se5 14.b3 nie daje czarnym żadnej dalszej aktywności. Pozornie lepsza kolejność 12...Se5?, które natychmiastowo atakuje pionka c4, nadziewa się na złośliwą ripostę 13.c5! dxc5 14.f4 z dalszym e5 i gońca na d7 nie można utrzymać.} 13.Na3 {Zagrane w duchu całkowitej kontroli, wzmacniając jedyny nieco narażony punkt c4.} Nd7 14.Qd2 Nc5 15.Rfd1 {Z dalszym wzmocnieniem pozycji !? wieża broni hetmana, pozwalając niekiedy na Sd5 lub inne odejścia skoczka.} Na4 {Wymuszając pierwszą wymianę figur. Czarne musiały jednak stracić wiele temp, aby tego dokonać.} 16.Nab5 {O wiele lepsze od 16.Sxa4?! Hxa4, po czym na jaw wyszłaby nie do końca fortunna pozycja Sa3.} Nxc3 {Słabsze 16...a6?!, które osłabia pole b6: 17.Sxa4 Hxa4 (17...axb5 18.Sb6) 18.Sc3 Ha5 19.Sd5 z dalszym Sb6.} 17.Nxc3 Ne5 {Oczywiście kolejna wymiana nie wchodzi w grę!? 17...Gxc3? 18.Wxc3 krytycznie osłabia czarne pola wokół króla, a 18....Hxa2?? 19.Wa3 prowadzi wręcz do straty hetmana.} 18.b3 Bc6 19.Bg5 ! {Silny ruch, który wiąże czarne figury do obrony pionka e7, będący zarazem obrońcą pionka d6.} Qd8 {Zarówno 19...We8, jak i 19...Gf8 oznaczałoby spore ustępstwo przeciwnika, powodując pasywność figur. Grając ruch z partii czarne być może miały w pamięci stary plan w strukturze Maroczego!? Hd8-Hf8-h5-Kh7-Gh6 z wymianą czarnopolowych gońców.} 20.Qe3 {Z groźbą c5.} Nd7 {Czarne wpierw wycofują skoczka, likwidując zarazem związanie po linii d. Natychmiastowe 20...Hf8 pozwalałoby na 21.f4 Sd7, gdzie mogę zarówno zagrać już 22.Sd5, jak i kontynuować nacisk po 22.Gg4!?} 21.b4 b6 22.Nd5 {Dopiero teraz, po wymuszeniu posunięcia b6. Gdyby czarne skusiły się na 22...Gxd5 23.cxd5 to decydującym elementem powinno być osłabienie białych pól (plan Gb5-Gc6), nawet pomimo tego, ze po 23...a5 24.a3 axb4 25.axb4 czarne mogą wchodzić wieżą po linii a.} f6 {Osłabienie, ale nie widać już nic lepszego. Oczywiście, nadal nie jest pewne, jak dobrać się do pozycji czarnych, ale z pewnością w ich ustawieniu pojawiła się spora rysa.} 23.Bh4 Qf8 24.f4 {Grożąc m.in. Gg4 i wymuszając kolejny ruch pionkiem.} e6 25.Nc3 Bh6 26.Bg3 {Goniec spełnił swoje zadanie i przechodzi do obrony punktu f4, aby zneutralizować skutki nowopowstałego związania. Jeszcze silniejsze zdaje się jednak 26.Wc2, schodząc z przekątnej c1-h6 i grożąc Wcd2 z naciskiem na d6 lub 26.Sb5 Gxb5 27.cxb5 nieco psując strukturę, lecz zdobywając parę gońców i perspektywy na dominacje po linii c.} Ne5 {Czarne nie są gotowe do tego, aby otwierać pozycje. Po 26...e5 mógłbym zdecydować się nawet na prowokacyjne 27.Gg4 f5 28.exf5 gxf5 29.Gh3 z lepszymi figurami i bezpieczniejszym królem.} 27.Qf2 Nf7 {Czarne przestawiły skoczka do obrony pionka d6, ale brakuje go teraz na skrzydle hetmańskim. [#]} 28.a4 !{Szukając nowej słabości na drugim skrzydle.} Qe7 29.Ra1 Rab8 30.a5 Ba8 {30...bxa5 napotyka oczywiście na 31.b5 z dalszym Wxa5 i naciskiem na słabego pionka na a7. Czarne nie są też gotowe na kontratak po typowym 30...d5 z uwagi na 31.exd5 Hxb4 (31...exd5 32.b5 z dalszym Sxd5) 32.Se4! i tym razem decydują słabości wokół czarnego króla.} 31.axb6 axb6 32.Ra6 {Atakując nową słabość na polu b6. W wielu wariantach mogę również zdwoić wieże na linii a.} b5 {Rozpoczynając niekorzystny dla czarnych forsing, ale w innym przypadku konieczne byłoby oddanie pionka.} 33.Ra7 Rb7 {Przykładowe 33....Hf8 pozwala na 34.Sxb5 Gxe4 35.Wxf7! z dalszym Sxd6.} 34.Nxb5 {Interesujące było również 34.Wda1 Wxa7 35.Wxa7 Hf8 36.Sxb5 Gxe4 z dalszym 36.Sc7 lub 36.Hb6. Bardziej przekonujący zdawał mi się jednak wariant wybrany w partii.} Rxa7 35.Qxa7 Qxa7+ 36.Nxa7 Rb8 {Początkowo może się zdawać, że czarne odbiją jednego z pionków (na b4 lub na e4) i końcówka będzie remisowa. Niewiele daje także 37.Sb5 Gxe4 38.Sxd6 Sxd6 39.Wxd6 Wxb4 40.Wxe6 f5 i dzięki aktywności czarne powinny utrzymać remis. Zaplanowane przeze mnie posuniecie nie nastawia się jednak na utrzymanie przewagi materialnej, ale na jak najszybszy awans wolnego pionka.} 37.c5 ! dxc5 38.bxc5 Bf8 {Po 38...Gxe4 39.c6 nie ma obrony przed dalszym c7 i c8H.} 39.Rc1 {Wieża, jak stwierdził już dawno temu Tarrasch, najlepiej stoi za pionkiem. Równie silne było 39.Gf2 Gxe4 40.c6 Gd6 i teraz wymuszenie dalszego marszu pionka za wszelką cenę: 41.Sb5!? Gxf4 42.c7 Wc8 43.Gc4! z wygraną pozycją.} Rb2 40.Kf1 Ra2 {Czarne robią wszystko, aby opóźnić marsz pionka.} 41.Nb5 Nd8 42.Nd4 {Za wszelką cenę chcąc dotrzeć do posunięcia c6. Możliwe były również inne sposoby na uaktywnienie figur: 42.Gh4! z groźbą e5, jak i 42.Sd6 z pełną kontrolą pozycji.} Ra4 43.Bf2 {Wystarczające, ale efektowniejsze byłoby mimo wszystko 43.c6!? Wxd4 44.c7 Gb7 45.Wb1! z idea Wxb7 i niespodziewanie pionek dochodzi do pola przemiany.} Bxe4 44.Bb5 {Tylko nie teraz 44.c6?, gdyż po 44...Sxc6! 45.Sxc6 Gxc6 46.Wxc6 Wa1+ 47.Ge1 Gb4 czarne odbija gońca wraz z remisem.} Ra7 45.c6 Rc7 {Na pierwszy rzut oka czarne ustawiły skuteczną blokadę pionka c, ale mogę poderwać pozycję Wc7.} 46.Be1 !? e5 {Po 46...Ga3 miałbym przyjemny wybór pomiędzy 47.Wa1 z ideą wejścia wieży na ósmą linię, jak i 47.Ga5 z szybkim uruchamianiem pionka c. Nic nie daje również ofiara jakości za pionka, gdyż po 46...Gd6 47.Ga5 Gxf4 48.Gxc7 Gxc7 49.Wa1 blokada czarnych szybko zostałaby zerwana.} 47.Ba5 Nxc6 48.Bxc6 Bd3+ 49.Kf2 Ra7 50.Bd5+ Kh8 51.Nc6 {Możliwe było również efektowne 51.Gd8 exd4 52.Gxf6+ z następnym Wc8 i matem.} Rd7 52.Be6 Rd6 53.Nd8 Ra6 54.Rc7 Bd6 {Goniec jest nietykalny, po 54...Wxa5 55.Sf7+ białe matują po dalszym Sg5 i Wxh7.} 55.Nf7+ Kg7 56.Nxd6+ Kh6 57.Nf7+ Kh5 58.Nxe5 Rxe6 59.Rxh7# 1-0 [Event "Olimpiada"] [Site "Batumi"] [Date "2018.09.27"] [Round "4"] [White "Tomczak, Jacek"] [Black "Kramnik, Vladimir"] [Result "1-0"] [ECO "C45"] [WhiteElo "2614"] [BlackElo "2779"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Analiza zamieszczona w czasopismache "Mat" i "Schach". Mecz z Rosją to zawsze wielkie wyzwanie. Myślę jednak, że wyszliśmy do niego z dobrym nastawieniem i szacunkiem dla przeciwnika, ale z przeświadczeniem, że jesteśmy w stanie powalczyć również o wygraną. Podczas przygotowań do partii nie byłem zdecydowany, co powinienem wybrać. Jako zawodnik, który rozpoczyna wyłącznie od 1.e4 spodziewałem się 1...e5 i Obrony berlińskiej w Partii hiszpańskiej. Ale jak pokonać Kramnika w jego 'daniu firmowym'? Ostatecznie zdecydowałem się na Partię szkocką. W tym debiucie rozegrałem dziesiątki klasycznych partii, nie spodziewałem się tam jednak przewagi. Miałem nadzieję, że wybranie bocznego wariantu, którego do tej pory nie grałem, pomoże mi w lepszym przygotowaniu do partii, co w połączeniu z większym 'szkockim' doświadczeniem da szanse w walce o przewagę. O święta naiwności...} 1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.d4 exd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nxc6 bxc6 6.e5 Qe7 7.Qe2 Nd5 8.h4 {Ruch wybierany w roku grania tej partii chociażby przez takich graczy jak Nakamura czy Czeparinow. Jak wspomniałem, nie grałem go do tej pory, a Kramnik spotkał się z nim tylko raz, podczas blitzowej partii z Niepomniaszczym. 8.h4 jest rzadkim, ale przydatnym posunięciem !? wspiera Gg5, chroni przed g6 (z uwagi na h5) oraz pozwala niekiedy na Wh3.} Qe6 {Moje pierwsze rozczarowanie!? Kramnik zagrał ten ruch bez namysłu. Popularniejsze są idee związane z wymianą pionka e5!? 8...d6 lub 8...f6.} 9.g3 {Szykując Gh3.} Nb4 {W partii Niepomniaszczy - Kramnik (Leuven 2017) zostało zagrane 9...d6 10.c4 Sb6 11.exd6 Gxd6!? z niejasną grą.} 10.c4 Ba6 {Trzeci ruch z rzędu zagrany 'od ręki'. Podczas przygotowania ominąłem to naturalne posunięcie i spodziewałem się jedynie 10...Hf5 11.Kd1 Sxa2?! 12.Wxa2 Hxb1 13.Wa4 z idea Gg2-Ge4 i czarne mają kłopoty z hetmanem.} 11.Bf4 ? {Poważny błąd. Nie powinienem grać również 11.a3?! Gxc4 12.Hxc4 Hxc4 13.Gxc4 Sc2+ 14.Kd2 Sxa1 15.Kc3 a5!? !? ostatecznie trudno złapać czarnego skoczka, a nawet jeżeli mi się uda, to pozycja czarnych może być lepsza. Prawidłowym ruchem jest 11.b3, wspierając kluczowy punkt c4. Nie ma wtedy 11...d5? 12.a3 i czarne powinny grać 11...Hg6 12.Kd1 c5, przygotowując powrót skoczka. Kilka następnych posunięć byłoby decydujących (co jest typowe dla Partii szkockiej), gdzie białe chciałyby uspokoić grę, a czarne w tym czasie powinny zrobić 0-0-0 i maszerować pionkiem d.} d5 {W tym momencie zrozumiałem swoją pomyłkę. Nie miałem już jednak innej opcji. Po 12.exd6 Sd3+! (12...Sc2+ 13.Kd2 Sxa1 14.dxc7! nie jest takie jasne) 13.Kd2 Sxf4 czarne mają znaczącą przewagę.} 12.a3 Bxc4 13.Qd1 {13.Hd2 jest znacznie gorsze, prosto przegrywając po 13...Hg6 z ideą He4, np. 14.Kd1 Gb3+ 15.Kc1 Hc2+!} Bxf1 ? {Byłem niesamowicie zadowolony, gdy po długim czasie ostatecznie zobaczyłem to posunięcie na szachownicy! Oczywiście ideą, którą ominąłem grając 11.Gf4 było 13...Hg6(f5) i miałem nadzieję tylko na 13...Gxf1. Szczęśliwie dla mnie nie było to jednak oczywiste i Kramnik zdecydował się w końcu na gorsze posuniecie. Po 13...Hg6 14.Gxc4!? (poważnie myślałem o 14.axb4 He4+ 15.Kd2 Hxh1 (15...Gxb4+ 16.Sc3 d4 jest również wystarczające dla czarnych) 16.Ha4 Hxf1 17.Hxc6+, ale po 17.Kd8 muszę grać 18.Hxa8+ Kd7 odzyskując wieżę, ale przegrywając z uwagi na gorszą pozycję króla) 14...dxc4! (naturalne 14...He4+ nie daje przewagi po 15.Ge2 Hxh1 (15...Sc2+ 16.Kd2 Sxa1 17.Sc3) 16.Kd2 i skoczek nie ma powrotu) 15.0-0 Sc2!? (nawet lepsze niż 15...Sd3 16.Ge3) 16.Wa2 Wd8 z Wd3 i jasną przewagą czarnych: słabość strojonych pionków na linii c nie jest tak istotna jak dominacja czarnych związana z lepszymi figurami.} 14.Kxf1 Na6 {Czas na pierwsze podsumowanie. Kramnik ma pionka więcej, ale poważny problem z pasywnym skoczkiem i gorszą strukturą. Podczas partii chciałem zamknąć Sa6 ruchem b4 i przejść skoczkiem na d4. Idea była prawidłowa, ale źle ją zrealizowałem.} 15.Nc3 ?! {Lepsze było 15.Sd2 z dalszym Sf3. Z tego pola mogę grać Sd4 (jak i po Sc3-Se2), ale dodatkowo miałbym ideę Sg5. Po 15...Ge7 (15...Gc5 16.b4 Gb6 17.Sf3 h6 jest za wolne!? Kg2 z Wc1 i Hd3 daje przewagę białym, a 15...Sc5 16.Sf3 Hd7 16.e6! jest kluczowe !? następny ruch to Se5) 16.Sf3 0-0 (16...c5 17.Ha4) 17.Sd4 Hd7 18.Ha4 Sb8 19.Kg2 z pełną rekompensatą i łatwiejszą grą białych.} Nc5 16.b4 {Teraz 16.Se2 Hd7 daje czarnym jasną przewagę, jako że nie mam idei e6.} d4 !? {Słabsze 16...Sd7 17.Kg2 Ge7 18.Se2!? z praktyczną rekompensatą.} 17.bxc5 {17.Se2? Hd5 lub 17.Hxd4? Sb3} dxc3 18.Qd4 {Następny krytyczny moment w partii.} Rd8 ? {Wybrany ruch był zły i Kramnik miał dwie lepsze opcje. Czarne mogły wymienić hetmany i poprawić strukturę po 18...Hd5!? 19.Hxd5 cxd5 20.Ge3 (jedyny ruch). Prawdopodobnie mógłbym odzyskać pionka po Ke2-Kd3 lub Wc1-Wc3, ale czarne mają znacznie łatwiejszą grę z 'dobrym' gońcem na 'złego', słabym pionkiem białych na c5 i kontrolą linii b. Podczas partii obawiałem się nawet bardziej 18...c2 19.Wc1 Wd8, ale po 20.Ha4 (20.He4?! Hd5 z dużą przewagą) 20...Gxc5 21.Kg2!? miałbym część rekompensaty za pionka.} 19.Qxc3 Qd5 20.Kg1 Bxc5 {20...Hxc5 21.He1! Ge7 (21...Hd5 22.Gg5! jest jeszcze bardziej niejasne) 22.Wc1 Hxa3 23.He4!? mocno aktywizowałoby moje figury.} 21.Rc1 {W tym momencie widać było, że mój przeciwnik jest sfrustrowany wyborem kolejnego ruchu, prawdopodobnie zdając sobie sprawę, że wymiana hetmanów po 18...Hd5 była znacznie lepszą decyzją.} Bb6 {Nie lepsze jest 21...Gd4 22.Hxc6+ Hxc6 23.Wxc6 Kd7 24.Wa6!? z równą końcówką lub 21...Ge7 22.Kh2 z Wad1.} 22.h5 {Nie jestem pewien czy obiektywnie jest to najlepszy ruch, ale z pewnością jest bardzo praktyczny. Chcę zaktywizować Wh1, otwierając linię h oraz przygotowując pole h4 dla wieży. Niezbyt dobre było chciwe 22.Hxc6+?! Hxc6 23.Wxc6 Wd1+ 24.Kg2 Wxh1 25.Kxh1 Kd7 z nieco lepszą końcówką dla czarnych. Ale oprócz 22.h5 miałem dwie interesujące opcje. Mogłem wybrać 22.Kh2 Gxf2 (22...0-0 pozwala na 23.Hxc6 z równowagą, jako że król czarnych nie ma już aktywnej pozycji w centrum) 23.e6 fxe6 24.Hxg7 Gd4 25.Hxc7 lub 22.e6 od razu: 22...fxe6 23.Hxe6 Gd4 24.Hxc7 z chaosem na szachownicy w obu przypadkach.} O-O {Podczas partii byłem pewien, że wtrącenie 22.h5 h6 pomaga białym, ale nie jest to takie proste. Praktyczną opcją byłoby wtedy 23.Wh4, szykując nawet Wg4.} 23.h6 Rfe8 {Spodziewałem się głownie 23...g6 24.e6 Gd4 25.Hxc6 fxe6 26.Hxd5 Wxd5 27.Wxc7 z równą końcówką.} 24.hxg7 ?! {Powinienem wybrać 24.Hxc6 z wyrównaniem, ale 'poczułem krew' i chciałem walczyć już o cały punkt.} Re6 25.Bg5 {Zagrane z prostą ideą !? zamierzałem wstawić Gf6 i dać mata na h7! Mój utytułowany przeciwnik odpowiedział zgodnie z moimi przewidywaniami, ale całkowicie źle.} Qa2 ? {Uwalniając wieżę z uwagi na groźbę mata na f2. Nie jest lepsze 25...We8?! 26.Gf6, gdyż czarne muszą ofiarować jakość na e5. Prawidłowym pomysłem było 25...Gd4 26.Hc2 Wg6! Niespodziewanie białe przegrywają, ponieważ 27.Gxd8? Wxg3 kończy się matem, a 27.Hf5 We8 daje czarnym sporą przewagę. Głównym problemem Ha2 jest ustawienie najbardziej wartościowej figury poza grą.} 26.Rh2 {Sprytny ruch, który broni pozycję wokół króla i utrzymuje nacisk po linii h.} Rd5 ?? {Duży błąd. 26...Wd4 27.Hf3 Hd5 28.Hh5 He4 29.Gf6 prowadzi bez wątpliwości do przewagi białych, ale to była jedyna ścieżka dla mojego oponenta. [#]} 27.Qb4 {Grożąc Hf8# a także Hh4.} c5 28.Qh4 h6 29.Bxh6 {Czarne nie mają czasu na zorganizowanie kontry.} Qb3 30.Bd2 Kxg7 31.Qh8+ Kg6 32.Qh7# {Szczęście z wygranej z byłym mistrzem świata olbrzymie, tym bardziej, że było istotnym elementem naszego zwycięstwa nad Rosją.} 1-0 [Event "Bundesliga 2018/19"] [Site "Niemcy"] [Date "2019.02.02"] [Round "7"] [White "Tomczak, Jacek"] [Black "Van Wely, Loek"] [Result "1-0"] [ECO "B97"] [WhiteElo "2631"] [BlackElo "2622"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Analiza zamieszczona w czasopiśmie "Mat". Z uwagi na późną publikację kojarzeń, długo nie byłem pewien z kim przyjdzie mi grać. Partia z Loekiem van Welym z jednej strony ucieszyła mnie jako możliwość spotkania się z kolejną szachową legendą. Z drugiej strony Holender znany jest ze stałego, przemyślanego repertuaru, co w przypadku braku czasu na przygotowania nie było dobrą okolicznością.} 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 a6 6.Bg5 e6 {Głownie spodziewałem się modnego 6...Sbd7, które było ostatnio główną bronią mojego przeciwnika w tym odgałęzieniu.} 7.f4 Qb6 8.Nb3 {Nie wchodzę w główny wariant 'zatrutego pionka', powstający po 8.Hd2 Hxb2.} Nbd7 9.Qd2 {Popularniejsze zwykłe 9.Hf3. Paradoksalna zaleta wybranego przeze mnie posunięcia może być pośrednią obroną pola b4, co jest istotne przy standardowym scenariuszu, gdzie mimo ruchu a3 czarne dochodzą do b4. W takim przypadku, przy odbiciu przez czarne wieżą na b4, mogę odejść skoczkiem, atakując wieżę.} Qc7 10.Bd3 b5 11.a3 Bb7 12.O-O-O Be7 13.Rhg1 {Do tej pozycji dążyłem. Ostatni ruch białych jest nieco prostolinijny, gdyż zamierzam po prostu dochodzić do g4. Istotą było jednak to, że grałem takie dwie partie korespondencyjne (o czym podczas partii było widać, że nie wie mój przeciwnik) i miałem te pozycje dobrze przeanalizowane.} h6 {Zagrane po długim namyśle. We wspomnianych partiach grano mi 13...Wd8 (z zamysłem szybkiego kontrowania gry białych po centrum) 14.He1 Sc5 15.Kb1 z minimalnie większymi szansami białych (Jacek Tomczak - Ryszard Kowalczyk), jak i 13...0-0 14.g4 Wac8 15.He1 z dalszym e5 lub Hh4 i trochę szybszym atakiem białych (Jacek Tomczak - Jerzy Staniszewski). Obie partie były rozgrywane w ramach 61. Mistrzostw Polski w szachach korespondencyjnych i zakończyły się remisem.} 14.Bh4 ({Nie bojąc się bić na e4. Alternatywę stanowiło wzięcie na f6, które przyspiesza moją grę. ale oceniłem, że jednak zbyt dużym kosztem byłoby oddanie mojego gońca. Po} 14.Bf6 Nf6 15.g4 Nd7 !? {atak białych nieco zaczyna utykać.}) Rc8 {Wyczekujące posunięcie. Niewykluczone, że czarne powinny jednak wymusić skonkretyzowanie gry na jeden z dwóch sposobów.} ( 14...Nxe4 !? 15.Bxe4 Bxh4 16.Qxd6 Qxd6 {Słabsze 16...Wc8, np. 17.Hc7 Wc7 18.Gb7 Wb7 19.g3 Ge7 20.f5!? z lepszą pozycją białych. Byle nie 17.Hd7? Hd7 18.Wd7 Ge4!} 17.Rxd6 Bxe4 {17...Ge7? 18.Wd7 Ge4 19.We7} 18.Nxe4 {Nie jest pewne czy białe stoją tu jakkolwiek lepiej, mimo mojej mocnej wieży. Ryzyko jest również w tym, że jeżeli czarnym zostanie w dobrej wersji goniec na skoczka, to wręcz mogą stać lepiej. Decydując się na 14.Gh4 oceniałem, że mogę stać tu nieco lepiej, ale obiektywnie pozycja jest bliska równości, np. 18...Sf6 19.Sec5 Gf2 20.Wf1 Gc5 21.Sc5 a5 lub 18...Ge7 19.Wc6 g5!?} ) ( 14...g5 {To standardowe uderzenie też ma tu sens z uwagi na niebroniony punkt h2, ale jest nieco słabsze.} 15.fxg5 hxg5 {Po 15...Sh7 16.Kb1 białe mają małą przewagę.} 16.Bxg5 Rxh2 17.Kb1 O-O-O 18.a4 !? {Kontrola nad polem e5 nie jest tak ważna jak osłabienie czarnego króla i białe mają przewagę.} ) 15.Kb1 Nb6 {Prowokując do zagranego w partii forsownego wariantu. Obiektywnie lepiej było jednak zachować spokój.} 16.Bxf6 ?! ( 16.Qe1 {Koordynując figury, m.in. bronię Gh4.} Nc4 17.Bxc4 bxc4 18.Nd2 {Podczas partii obawiałem się tej pozycji, a w szczególności gry czarnych po linii "b". Bezlitosne komputery wskazują jednak, że białe mają nieco większe szanse, szykując przełom e5 w centrum.} ) Bxf6 17.Bxb5+ !? {Początek olbrzymiego chaosu.} Ke7 ! {Jedyne. Po 17...ab5 18.Sb5 z dalszym Sd6 i e5, z pozycji czarnych zostałyby tylko zgliszcza.} 18.e5 {Chociaż obiektywnie lepszy był powrót na d3, to w praktyce taka opcja nie istnieje - konieczna jest kontynuacja 'totalnej' walki o inicjatywę. Po 18.Gd3 Gc3 19.Hc3 Hc3 20.bc3 Wc3 lub 20...Sa4 czarne stoją trochę lepiej.} dxe5 19.Ne4 {Puenta całej koncepcji. Czarne mają olbrzymi kłopot z odparciem idei Hb4 i nie ma pozornie znaczenia, że wisi zarówno Gb5, jak i Se4. Programy analizujące odpierają jednak pomysł białych. Niech jednak o skali praktycznych trudności świadczy to, że prawidłowej opcji nie wybrał Van Wely po półgodzinnym namyśle, a i ja w czasie partii nie byłem świadomy skali trudności.} Nd5 ( 19...Qxc2+ ! 20.Qxc2 Rxc2 21.Nxf6 {Pomysł, który miałem w głowie w czasie partii. Niedużą, ale jednoznaczną przewagę czarnym daje wariant 21.Kc2 Ge4 22.Gd3 Wc8 23.Kb1 Gd5, gdzie para gońców dominuje w pozycji.} Rxg2 {Posunięcie, którego nie doceniłem. Czarnym nic nie daje 21...Wc7 22.Se8! z niejasną grą. Teraz miałbym duże kłopoty, podaje przykładowy wariant!} 22.Rxg2 Bxg2 23.Nd7 {Co innego grać?} axb5 {Czarne mogą wybrać nawet jeszcze lepsze 23...Ge4 z ideą 24.Ka2 Wd8! 25.Sb6 Wd1 z dalszym Gb1.} 24.Nxb6 Rb8 {Niespodziewanie nie utrzymuje tego skoczka.} 25.Nd7 {25.Wd7 Ke8 26.Wd6 exf4 i walka z pionkiem f jest skazana na niepowodzenie.} Rd8 {26.Wd2!? Ge4 27.Kc1 dawało jeszcze pewne szanse, ale i tak pionki czarnych powinny zadecydować.} 26.Nbc5 Bc6 {Sd7 ostatecznie ginie.} ) 20.c4 ! {[#] Apogeum chaosu. Po reakcjach przeciwnika myślę, że 20.c4 było ruchem, którego zdecydowanie nie docenił. Moim zadaniem jest odrzucenie bądź zdobycie Sd5 nawet olbrzymim kosztem, aby ponowić groźbę Hb4.} axb5 ?! {Niedokładność.} ( 20...Nc3+ ! {Piękny przykład przecięcia komunikacji. Widziałem w czasie partii to posuniecie, ale oceniałem powstające pozycje jako nieco korzystniejsze dla mnie. Czarne jednak wyrównują, głównie z uwagi na to, że zdążą 'przewinąć' króla.} 21.Nxc3 {Hetmanem nie można wziąć z uwagi na Ge4+ i ab5.} Rhd8 {Konieczny ruch, szykujący powrót króla na f8.} 22.Qe2 axb5 23.Rxd8 {23.Sb5 także prowadzi do wyrównania z uwagi na ostateczne wejście moim skoczkiem na d6.} Rxd8 24.Nxb5 Qb6 {Kiedy król Holendra jest bezpieczny, to do głosu dochodzą moje słabości i para gońców czarnych.} 25.c5 Qc6 26.fxe5 Qe4+ 27.Qxe4 Bxe4+ 28.Ka2 Bxe5 {Pomimo 3 (!) wolnych pionków na skrzydle hetmańskim i pionka przewagi, pozycja jest głęboko niejasna z uwagi na dominację pary gońców.} ) 21.cxd5 Qc4 22.d6+ Kd7 {Smutna konieczność. Czarne zawsze muszą już uważać na swojego monarchę. Gorsze 22...Kf8 23.Sf6 gf6 24.fe5!? z dalszym d7 i przewagą białych.} 23.Nxf6+ gxf6 24.Na5 Qe4+ {Początek bardzo efektownej, ale stosunkowo prostej sekwencji posunieć. Prowadzi ona jednak do nieco lepszej pozycji białych i właściwe było danie szacha na e4 gońcem, a nie hetmanem.} ( 24...Be4+ 25.Ka1 Qc5 {Czarne w ten sposób dbają o kontrolę zagrożonych pół koloru czarnego i zamierzają wrócić gońcem na d5. Białe powinny stać nieco lepiej, ale pozycji bliżej do dynamicznej równowagi niż jednoznacznej przewagi.} 26.Rge1 Bd5 27.fxe5 b4 28.axb4 Qc2 {Z kontynuacją chaosu rozpoczętego kilkanaście posunieć wcześniej.} ) 25.Ka1 Rc2 26.Nxb7 !? Rhc8 !? {Czarne oczywiście nie podstawiły figury!} 27.Qb4 Qxb7 28.fxe5 {Pozycja wciąż nie jest dla mnie dużo lepsza, ale za to powinna być o wiele łatwiejsza do grania. W końcówkach ciężkofigurowych absolutnym priorytetem jest bezpieczeństwo króla. Chociaż Ka1 nie jest idealny pod tym względem, to z jednak jest lepiej zabezpieczony niż jego czarny odpowiednik. Praktycznie czarnym często też trudno się bronić z uwagi na niestandardowe groźby wokół czarnego króla, związane chociażby z dotarciem białego hetmana na e7 lub f7 bądź gra po linii f.} R8c4 {Interesujące 28...W2c4 i po 29.Hb3 b4 30.Wgf1 f5 w porównaniu do analogicznej pozycji po 28...W8c4 białe nie mają już 31.g4, gdyż czarne mogą zagrać 31...Wg4 - nie wisi Wc2.} 29.Qb3 Qc6 {Czarne oczywiście chcą dotrzeć do b4, rozbijając pozycję mojego króla.} 30.Qe3 Qa8 ( 30...Rc5 {Lepsze. Zamysłem czarnych byłoby to, że niemożliwe jest 31.Hh6? W5c3! z niemożliwym do odparcia Wa3.} ) 31.Rc1 {Zbytnie uproszczenie. Na krótkim czasie ominąłem 31.Wd3 b4 32.Kb1!, gdzie zachowuję bezpieczeństwo króla, a coraz bardziej zaczyna wychodzić słabość Kd7.} fxe5 ( 31...Rxc1+ 32.Rxc1 fxe5 {stanowiło prawidłową kontynuację dla czarnych. Trudno mi uniknąć wymiany wież, a sama końcówka hetmańska jest już remisowa.} 33.Rf1 Rf4 ) 32.Rxc2 Rxc2 33.Qxe5 {Biały król jest już bezpieczny, a kłopoty czarnego monarchy dopiero pokazują się w pełnej krasie. Szczególnie w niedoczasie, w którym był przeciwnik, nie jest możliwe uratowanie takiej pozycji.} Qc6 34.Qf4 f5 35.Rd1 Qxg2 36.Qxh6 {Dojście do Hh7 oznacza wręcz natychmiastowego mata. Reszta jest już prosta.} Qg8 37.Qf6 Qd8 38.Qf7+ Kc6 39.d7 Kc7 40.Qxe6 1-0 [Event "Mem I.Warakomskiej"] [Site "Suwałki"] [Date "2019.09.08"] [Round "6"] [White "Tomczak, Jacek"] [Black "Galperin, Platon"] [Result "1-0"] [ECO "C26"] [WhiteElo "2628"] [BlackElo "2459"] {Komentarz: Jacek Tomczak (2020). Pojedynek ten został nagrodzony za najciekawszą partię II Memoriału Ireny Warakomskiej w Suwałkach.} 1.e4 e5 2.Nc3 Nf6 3.g3 c6 {Zagrane pewnie i szybko przez przeciwnika - a ja tego wariantu nie znalem. Nie było to dla mnie przyjemną okolicznością, gdyż partia wiedeńska (2.Sc3) nie cieszy się zbyt dobrą renomą, a tu dodatkowo nie działał już na moją korzyść element zaskoczenia.} 4.d4 Bb4 5.dxe5 ( 5.Bg2 {W czasie partii obawiałem się, że po tym posunięciu czarne mogą próbować przejąć grę po centrum. Nie jest to takie straszne.} d5 !? 6.exd5 Nxd5 7.Bd2 Bxc3 8.bxc3 exd4 9.cxd4 O-O 10.Ne2 {Zdążam wykonać roszadę i dzięki parze gońców stoję, być może minimalnie lepiej.} ) Nxe4 6.Qd4 Qa5 7.Nge2 f5 {Wciąż grane przez czarne błyskawicznie, co działało mocno deprymująco. Dodatkowo traciłem już dużo czasu na każde posuniecie.} 8.Be3 ( 8.exf6 Nxf6 $11 {Mocne centrum przeciwnika nie daje mi większych nadziei na uzyskanie jakiejkolwiek przewagi.} ) b6 ? {Pozornie sytuacja wokół białego hetmana zagęszcza się, jako że często może grozić dodatkowo posunięciem Gc5. W tym momencie zmieniają się jednak początkowo niekorzystne dla mnie losy partii.} ( 8...Bc5 9.Qd3 Na6 {Z pozycją bliską równości.} ) 9.O-O-O Bc5 ( 9...Nxc3 10.Nxc3 Bxc3 11.bxc3 {Czarne mają tragicznie porozrzucane figury, więc tutaj pozostałbym z przewagą.} ) 10.Nxe4 ! {[#] Realna ofiara hetmana, w zamian za dwie lekkie figury.} Bxd4 11.Nd6+ Kf8 12.Nxd4 {Białe mają tylko gońca i skoczka za hetmana, więc rozpatrując kwestie materialne matematycznie, mam aż figurę mniej. W zamian za ofiarowany materiał posiadam jednak potężną pozycyjną rekompensatę - Sd6 jest nie do wyrzucenia, czarne utraciły wszelką koordynację między figurami, a w szczególności tragiczne perspektywy mają ich wieże. Walka nie jest jednak prosta i już niedługo w mojej grze pojawią się błędy, spowodowane głównie skracającym się czasem do namysłu.} Ba6 13.Bg2 {Ambitnie zostawiając wszelkie lekkie figury na szachownicy, co przy konstrukcji Ga6-Sb8 jeszcze bardziej utrudnia czarnym życie. W zamian jednak oddaje pionka a2. Możliwe było jednak nieco zwyczajniejsze rozwiązanie.} ( 13.Kb1 Bxf1 14.Rhxf1 Na6 15.e6 ! {Białe powinny szybko i pewnie wygrać.} ) Qxa2 14.Nb3 ! {Nastawiając się na łapanie czarnego hetmana - droga ucieczki Ha4 jest odcięta z uwagi na Wd4.} Be2 15.Rde1 Bh5 16.Kd2 ! {Z uwagi na groźbę Wa1 czarny hetman musi ratować się rejteradą.} Qa4 17.Ra1 Qb4+ 18.Kc1 a5 {W czasie partii byłem przekonany, że wygrana jest już naprawdę blisko. Przeczucie mnie nie myliło, ale niestety nie udało mi się odnaleźć właściwej drogi.} 19.f4 ?! {Odcina pole g4 czarnemu hetmanowi. Lepsze było jednak f3, zagrane z dokładnie takim samym celem.} ( 19.f3 a4 20.Bd2 axb3 21.Rxa8 Qc5 22.c3 Ke7 23.Nxf5+ Kf7 24.Nd6+ Ke7 25.Bg5+ ! {Porównując z partią, właśnie to posuniecie jest możliwe dzięki zagraniu f3 zamiast f4. Czarny król wpada teraz pod krzyżowy atak.} Ke6 26.Bh3+ Kxe5 27.Bf4+ Kf6 28.Ne4+ ) a4 20.Bd2 axb3 21.Rxa8 Qc5 22.c4 {Mocno osłabia pozycje mojego króla.} ( 22.Rxb8+ Ke7 23.Nxf5+ {Białe mogą tu równocześnie obronić się przed wzięciem wieży i matem na c2, czego nie udało mi się dojrzeć w czasie partii.} Kf7 ( 23...Ke6 24.Nd4+ ! Qxd4 25.Rxh8 ) 24.e6+ ! Kf6 ( 24...Kg6 25.Nh4+ ) ( 24...dxe6 25.Rb7+ ) 25.Bc3+ ) Ke7 ( 22...g6 {Interesująca opcja dla czarnych.} 23.Rxb8+ Kg7 24.Rxh8 Kxh8 {Moja drobna przewaga materialna jest prawie w całości rekompensowana grą czarnych przeciwko mojemu królowi, opartej głownie na hetmanie i pionku b3.} ) 23.Nxf5+ Kf7 24.Nd6+ Ke7 25.Nf5+ Kf7 26.Nd6+ Ke7 27.f5 {Na czasowej 'kroplówce' postanawiam dalej grać na wygraną. Jest to całkowicie słuszna decyzja, ale mój slaby czas nie był najlepszym prognostykiem przy powiększającym się chaosie.} h6 28.Re1 Rd8 29.Be3 Qb4 30.Bd2 ( 30.Bf2 {Wyglądało prawidłowo. Trzymam czarnego hetmana z dala od moich figur, a u czarnych nie widać planu. Dodatkowo z mojej strony może grozić g4 i dalej m.in. Gh4 i e6.} ) Qc5 31.Bf1 ? {Czarny hetman przenika teraz do mojego obozu i mocno utrudnia mi konstruowanie gróźb.} Qf2 32.Bd3 Kf8 ( 32...Bg4 {Nie pozwalając mi na ideę pokazaną w komentarzu do następnego posunięcia.} ) 33.f6 ? {Nie ten pionek!} ( 33.e6 dxe6 34.fxe6 Rxd6 ( 34...Qxe1+ 35.Bxe1 Rxd6 36.Rxb8+ Ke7 37.g4 Bxg4 38.Rb7+ Kxe6 39.Rxg7 {Zachowując nadliczbowego gońca.} ) 35.Rf1 {z prostą wygraną.} ) gxf6 34.Ne4 ? Qf3 ? {Całe szczęście, mój przeciwnik rekompensuje się dużym błędem.} ( 34...Qd4 {Zupełnie tego ruchu nie widziałem. Grozi Hd3-Hc2 i nie mam jak się sensownie bronić - białym rozpada się koordynacja pomiędzy figurami.} 35.Bf1 ( 35.Bxh6+ Kf7 36.Nd6+ Kg8 37.Re3 fxe5 {Mata nie mogę dać, a czarne figury nabierają mocy.} ) Bg6 36.Nxf6 Qf2 {z przewagą czarnych.} ) 35.Bxh6+ Kf7 36.Kd2 {Po tym jak mój król przeniesie się na c3, to jednocześnie znika większość gróźb skierowanych w jego stronę, jak i wspiera on wrażliwego Gd3, który podtrzymuje całą konstrukcję białych - na powrót uzyskuje duża przewagę.} Qg2+ 37.Kc3 Qxh2 38.Rf1 Kg8 39.Nxf6+ Kh8 {Czarne król nie zazna spokoju nawet w rogu szachownicy - teraz następuje efektowny finisz.} 40.Raa1 {Groźba Wh1 jest niezwykle nieprzyjemna.} d5 ( 40...Bf3 41.Rxf3 Qxh6 42.Rf4 Kg7 43.Rh4 Qe3 44.Rh7+ Kf8 45.Ng4 ) 41.Ra7 {A teraz nie ma obrony przed Wh7. Pomimo wielu przygód jestem bardzo zadowolony z całej partii - nieczęsto udaje się zagrać prawidłową, pozycyjną ofiarę hetmana!} 1-0