Halina Fojcik

Halina Fojcik

źródło: archiwum
Mirosława Gnieciaka

 

Halina Fojcik

  • ur. 27 stycznia 1939 w Katowicach (z domu Bednarek)
  • zm. 29 listopada 2021 w Rybniku
  • kandydatka na mistrzynię krajową (1975)
  • kandydatka na mistrzynię krajową w grze korespondencyjnej
  • sędzia szachowy klasy państwowej (1984)
  • trener szachowy II klasy (1980)
  • działacz i organizator szachowy

W końcówce 2021 r. śląskie środowisko szachowe, a szczególnie miasta i regionu rybnickiego, poniosło dużą stratę – 29 listopada zmarła wielka miłośniczka szachów, Halina Fojcik.

Halina Fojcik – z domu Bednarek – urodziła się 27 stycznia 1939 r. w Katowicach. Po zakończeniu II wojny światowej, na podstawie decyzji administracyjnej, rodzice przenieśli się do Rybnika, gdzie „Halinka” – ze względu na Jej bezkonfliktowość i bezpretensjonalność oraz chęć pomocy każdemu tak nazywana była w środowisku szachowym – spędziła całe swoje życie. W Rybniku ukończyła szkołę podstawową i liceum ogólnokształcące, a także szkołę muzyczną I stopnia.

W Rybniku dość wcześnie zetknęła się z szachami, gdyż rodzice przyjaźnili się z Karolem Pasternakiem (działaczem oraz organizatorem lokalnego życia szachowego) i szachy były częstym elementem spotkań towarzyskich. Szczęściem dla Niej było to, że od roku 1954 w województwie katowickim przeprowadzano masowe rozgrywki szachowe, noszące nazwę Szkolnej Olimpiady Szachowej. W tych rozgrywkach odnosiła pierwsze sukcesy – w roku 1956 w grupie dziewcząt szkół ponadpodstawowych (rozgrywki równoważne przyszłym mistrzostwom juniorek) zajęła IV miejsce (zwyciężyła przyszła reprezentantka Polski, a następnie Szwecji – Jolanta Szota-Dahlin). Wymiernym poziomem gry było uzyskanie II kategorii szachowej i zapisanie się do sekcji szachowej „Górnika” Rybnik.

Po ukończeniu szkoły średniej nastąpiła przerwa w kontynuowaniu udziału w życiu szachowym, związana ze studiami na Uniwersytecie Wrocławskim, ukończone dyplomem magistra matematyki i stabilizacją życia rodzinnego. Po dłuższej przerwie w grze i po powrocie do Rybnika powoli powracała do życia szachowego. Zawodowo była związana z nauczaniem matematyki w Zawodowej Szkole Górniczej KWK „Boguszowice”, a szachowo – z klubem „Górnik” Boguszowice.

W roku 1972 zagrała w Mistrzostwach Śląska Kobiet i półfinale Mistrzostw Polski Kobiet w Częstochowie, gdzie na 2 rundy przed końcem była w grupie zawodniczek walczących o miejsce uprawniające do gry w Finale Mistrzostw Polski. Partia z ostatniej rundy z Zytą Łęgowską (przegrana) dała awans do Finału przeciwniczce. Wyniki uzyskane w roku 1972 zaowocowały uzyskaniem I kategorii szachowej i powołaniem do reprezentacji Śląska na mecze międzyokręgowe. Kolejne starty i uzyskiwane wyniki doprowadziły do zdobycia w roku 1975 tytułu kandydatki na mistrzynię.

Praca zawodowa i zaangażowanie w inne aspekty życia szachowego nie pozwoliły na dalsze podnoszenie poziomu bezpośredniej gry szachowej. Konsekwencją tego było uczestnictwo w rozgrywkach korespondencyjnych: w Półfinale II korespondencyjnych Mistrzostw Polski Kobiet (1973 – 1975) zajmuje II miejsce i uzyskuje awans do Finału. Finał II korespondencyjnych Mistrzostw Polski (1975 – 1978) również przynosi II miejsce i tytuł Wicemistrzyni Polski.

Halina Fojcik, oprócz gry bezpośredniej i korespondencyjnej, była bardzo aktywna na innych polach działalności w sporcie szachowym:

  • działacza szachowego,
  • organizatora i współorganizatora imprez szachowych,
  • sędziego szachowego,
  • instruktora i trenera szachowego.

I na każdym z nich uzyskiwała duże osiągnięcia.

Praca w charakterze nauczyciela w szkole ponadpodstawowej dawała możliwości do nauczania gry w szachy. Ułatwieniem do podjęcia pracy instruktora w szkolnych kółkach szachowych były rozgrywki Szkolnych Olimpiad Szachowych, a w regionie Rybnika – zorganizowana od roku 1983 – Szkolna Liga Szachowa. Wspólnie z Janem Helioszem – metodykiem ds. spraw pozalekcyjnych zajęć szkolnych – selekcjonowano uzdolnioną do gry szachowej młodzież i przekazywano do klubów i sekcji szachowych w Rybniku i okolicach. Z inicjatywy Piotra Bobrowskiego wprowadzono naukę gry w szachy w przedszkolach i na tym polu Halina Fojcik była bardzo aktywna. Dla podniesienia poziomu dydaktycznego ukończyła w roku 1980 wprowadzone z inicjatywy Polskiego Związku Szachowego 2-letnie Podyplomowe Studia Trenerskie na Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie (zdobywając dyplom trenera II klasy), co dało Jej możliwość współpracy z Komisją Młodzieżową Polskiego Związku Szachowego. Podczas wakacji szkolnych uczestniczyła w obozach szkoleniowych prowadzonych w formie akcji „Wakacje z szachami”.

Prowadzenie zajęć szachowych wymaga przekazywania szkolonej młodzieży umiejętności zachowania na imprezie szachowej, do czego niezbędną jest praktyczna znajomość sędziowania. Halina Fojcik – rozumiejąc te wymogi  – rozpoczęła zdobywanie odpowiednich kwalifikacji. Pierwszą imprezą, którą prowadziła w roli sędziego głównego były Mistrzostwa Śląska Juniorów rozgrywane w roku 1973 w obiektach Zasadniczej Szkoły Górniczej KWK „Boguszowice”. Wraz z kolejnymi doświadczeniami przybywało umiejętności i w roku 1984 uzyskała tytuł sędziego klasy państwowej, co dało Jej uprawnienia do sędziowania imprez o charakterze ogólnopolskim i międzynarodowym. Wykorzystała je do sędziowania Międzynarodowych Turniejów Arcymistrzyń w Wiśle w latach 1996 – 2003.

Przywołane powyżej Mistrzostwa Śląska Juniorów 1973 w Boguszowicach były także debiutem Haliny Fojcik w roli organizatora imprez szachowych. Najbardziej znaczącymi imprezami, które zorganizowała lub współorganizowała, były Mistrzostwa Polski Kobiet w grze błyskawicznej (Rybnik 2002 i Rybnik 2003) oraz Ogólnopolskie Mistrzostwa Pracowników Oświaty. Szczególnie jako nauczycielka była związana z imprezami w środowisku nauczycieli, w których uczestniczyła jako sędzia, organizator i także jako uczestniczka. W XVI Mistrzostwach Polski Nauczycieli (Nisko 1984) zdobyła tytuł Mistrzyni Polski w turnieju kobiecym.

Aktywność Haliny Fojcik – zarówno w części regionalnej dotyczącej Rybnika, jak i na terenie województwa śląskiego – pozwoliły Jej uzyskiwać funkcje w Zarządzie Śląskiego Związku Szachowego, a mianowicie:

  • w kadencji 1976 – 1980 – Przewodnicząca Komisji Sportowej,
  • w kadencji 1980 – 1984 – Sekretarz,
  • w kadencji 1996 – 1999 – Referat wyróżnień i dyscypliny.

Warto w tym miejscu podkreślić, że udział kobiety w Zarządzie Okręgu był dużym wyróżnieniem i świadectwem autorytetu – w okresie działalności Okręgowego Związku Szachowego w latach 1924 – 1999 Halina Fojcik była dopiero drugą kobietą (po Barbarze Wojciechowskiej) wybraną przez delegatów Walnych Zebrań do składu Zarządu Okręgu.

Przytoczone powyżej dziedziny sportu szachowego, w których Halina Fojcik pozostawiła swój wielki wkład byłyby niepełne, gdyby nie przywołać licznej grupy wybitnych szachistów, którzy zostali ukształtowani przez proces szkolenia w kółkach i sekcjach szachowych, m.in. Monika Bobrowska (Soćko), Karina Szczepkowska (Cyfka), Agnieszka Matras-Clement, Bartłomiej Heberla, Marcin Krzyżanowski, Marcin Wałach i wielu, wielu innych.

Na turniejach nieodłącznie towarzyszył Jej aparat fotograficzny – prowadząc albumy z wycinkami i zdjęciami z turniejów Halina Fojcik dokumentowała szachowe życie Rybnika i one w przyszłości będą świadectwem Jej pasji oraz zaangażowania w życie szachowe środowiska.

Halina Fojcik kochała dzieci i młodzież, chętnie rozmawiała z nimi o problemach, doradzając i wspierając je w dokonywaniu właściwych wyborów zarówno na szachownicy, jak i w życiu codziennym. Była dobrą szachistką, dobrą sędzią szachową, ale przede wszystkim kochała szachy i poświęcała im dużo czasu.

W mojej pamięci zachował się Jej obraz – uśmiechniętej, dobrodusznej i wiecznie młodej. Sekcja szachowa Piasta Gliwice na zlecenie Komisji Sportowej PZSzach organizowała w roku 1980
Turniej Młodzieży Pracującej (dz U22). Zgodnie z regulaminem turniej winien być 10-osobowy, lecz dojechało tylko 9 pań, a poszukiwania dziesiątej nie dały rezultatu. Któraś z uczestniczek podpowiedziała „może Halinka Fojcik ?”. Wówczas Włodzimierz Niwiński pojechał do Rybnika i przywiózł „juniorkę” Halinkę (ur. 1939). Taka była Halinka…

Mirosław P. Gnieciak


Osiągnięcia szachowe:

Indywidualne Mistrzostwa Polski kobiet (3 finały w latach 1975–1978)


Indywidualne Mistrzostwa Polski nauczycieli (m. in. 1 medal)

  • złoty (1984)

Indywidualne Mistrzostwa Polski kobiet w szachach korespondencyjnych (1 medal)

  • srebrny
    • 2. finał (1975–1978) – II m.

Ranking FIDE

  • najwyższy ranking w karierze – 1940 (1 stycznia 1983)

Strony internetowe:

Ta strona korzysta z plików cookies (ciasteczka). Pozostając na niej, wyrażasz zgodę na korzystanie z cookies. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close