Leopold Janik

Leopold Janik

źródło: archiwum
Mirosława Gnieciaka

 

Leopold Janik

  • ur. 9 września 1901 w Rudzie
  • zm. 13 października 1978 w Bytomiu
  • sędzia szachowy klasy państwowej
  • instruktor szachowy
  • działacz szachowy
  • IV kategoria szachowa
 Wspomnienie

Leopold Janik urodził się 9 września 1901 r. w Rudzie (obecnie jedna z dzielnic powstałej w roku 1959 Rudy Śląskiej), jako jedyny syn (spośród sześciorga rodzeństwa – drugi w kolejności) Adolfa i Agnieszki z d. Bańska. W wieku 5 lat stracił ojca, a 7 lat później, po śmierci matki, został sierotą. Po ukończeniu szkoły w celu zapewnienia utrzymania wychowywanych przez ciotki sióstr, podjął pracę jako goniec w biurze zarządu kopalń hrabiego Ballestrema w Rudzie. Dalszą naukę kontynuował w systemie samokształcenia dochodząc do stanowiska rachmistrza w utworzonym po I wojnie światowej Rudzkim Gwarectwie Węglowym.

Posiadał wszechstronne zainteresowania – należał do Towarzystwa Gimnastycznego Sokół”, Zespołu Mandolinistów „Jaskółka”. Grał na gitarze, mandolinie, akordeonie i fortepianie (wszystkie te instrumenty posiadał). Ukończył kurs dyrygentów chórów u Grzegorza Fitelberga. Odbył wiele wycieczek (najdalsza do Lwowa), skompletował sporą wielotematyczną bibliotekę, porozumiewał się płynnie po polsku i niemiecku, znał również rosyjski, czeski i francuski w stopniu pozwalającym na swobodne komunikowanie.

Podczas II wojny światowej – mieszkając na terenach III Rzeszy – oficjalnie deklarował swoją polskość, co spowodowało degradację ze stanowiska, obniżenie pensji o 20%, a ostatecznie wywiezienie na roboty. Po zakończeniu wojny jesienią 1945 roku ożenił się z Jadwigą Janoszka, z którą miał córkę i dwóch synów. Jeden nich – Marcin – poszedł w ślady Ojca i związał się z szachami. Po otrzymaniu mieszkania w Szombierkach, wówczas samodzielnej gminy, został radnym przez jedną kadencję (do czasu wchłonięcia Szombierek przez Bytom). Powrócił też do pracy w górnictwie i został delegowany na KWK „Szombierki” jako starszy planista planu technicznego, zostając następnie głównym statystykiem kopalni. Na emeryturę odszedł w wieku 67 lat po przebytych kilku zawałach serca.

Z szachami zetknął się prawdopodobnie przed II wojną światową. Szachy były wówczas dość popularną grą i chętnych do gry nie trzeba było długo szukać. W Szombierkach mieszkali przedwojenni szachiści, jak mistrz regionu bytomskiego Franciszek Reiner oraz pogromca Bogolubowa w symultanie Franciszek Przybyła. Było również sporo młodzieży, trzeba to było ująć w ramy organizacyjne. 16 listopada 1953 roku powstała sekcja szachów przy klubie sportowym „Szombierki”– w której objął funkcję kierownik sekcji. Sekcja przystąpiła do Śląskiego Okręgowego Związku Szachowego i rozpoczęła rozgrywki w grupie bytomskiej klasy „C”, szybko awansując przez „B” do klasy „A”. Leopold Janik nie angażował się szczególnie w grę praktyczną (doszedł jedynie do IV kategorii, chociaż reprezentował znacznie wyższy poziom), ale zajął się sprawami organizacyjnymi. Szczególną aktywność przejawiał w szkoleniu młodzieży (uzyskał uprawnienia instruktora), a szczególnie w sędziowaniu imprez szachowych. Szybko doszedł do stopnia sędziego klasy państwowej, wszedł do władz Kolegium Sędziów Śląskiego Okręgowego Związku Szachowego, w którym zajmował się przez lata referatem obsady sędziów w rozgrywkach drużynowych. Sędziował również sporo imprez indywidualnych, m.in. mistrzostwa Śląska kobiet w Lublińcu oraz półfinały mistrzostw Śląska mężczyzn, jak i rozgrywki drużynowe. Jako instruktor wiele czasu poświęcał szkoleniu młodzieży, przygotowywał kilka razy reprezentację bytomskich szkół do Wojewódzkich Olimpiad Młodzieży Szkolnej. Uczniowie ci zasilali z czasem szeregi sekcji szachowej „Szombierek” Bytom. Najwybitniejszym wychowankiem tej sekcji jest mistrz międzynarodowy Jerzy Bany.

Bezkonfliktowa i pełna godności współpraca ze środowiskiem sędziów szachowych, którzy w większości stanowią grupę najbardziej aktywnych działaczy, budowała autorytet Leopolda Janika jako działacza godnego zaufania. Od roku 1961 Walne Zebrania Delegatów Śląskiego Okręgowego Związku Szachowego w kadencjach 1961–1963, 1963–1966 i 1966–1970 wybierały Go w skład członków Komisji Rewizyjnej Związku.

Po przejściu na emeryturę oraz w wyniku kilku zawałów wycofał się z czynnej działalności zarówno na szczeblu Związku, jak i klubu, pozostawiając pole do popisu młodszym – jednak regularnie odwiedzał lokal klubowy. Jego miejsce zajął syn Marcin. Ostatnią Jego akcją, w którą się mocno zaangażował, była batalia o wysłanie drużyny do Gdańska na rozgrywki II ligi, jednak w końcowym rozrachunku zarząd klubu postawił na swoim – nie wyraził zgody na wyjazd, a sekcję rozwiązał. Ta przeniosła swoją działalność do Zakładowego Domu Kultury, zaczynając praktycznie od zera. Przyszłych sukcesów już nie doczekał.

Zmarł 13 października 1979 roku z powodu udaru mózgu. Pochowany na cmentarzu parafialnym w dzielnicy Szombierki. W ceremonii pogrzebowej, w uznaniu zasług dla Związku, uczestniczyła delegacja Śląskiego Okręgowego Związku Szachowego w osobach prezesa Romana Bąka oraz skarbnika Franciszka Burczyka.

Za swoją aktywność zawodową i społeczną został odznaczony:

  • Brązowym Krzyżem Zasługi – przez Prezydenta Ignacego Mościckiego,
  • odznaką „Zasłużony w rozwoju województwa katowickiego”,
  • Złotą Honorową odznaką Polskiego Związku Szachowego (1976).

Leopold Janik pozostanie w pamięci środowiska śląskich szachów jako działacz, który przyczynił się do rozwoju zarówno bytomskich „Szombierek”, jak i Okręgowego Związku Szachowego. Był człowiekiem prawym, niezwykle pracowitym i sumiennym, nieszukającym sławy ani zaszczytów, a cieszącym się dużym autorytetem.

Droga życiowa Leopolda Janika pozwala nam powiedzieć, że mimo niskiego wzrostu był Wielkim Człowiekiem.

Mirosław P. Gnieciak

Ta strona korzysta z plików cookies (ciasteczka). Pozostając na niej, wyrażasz zgodę na korzystanie z cookies. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close