Tomasz Lissowski


źródło: archiwum
Tomasza Lissowskiego (2020)

 

Tomasz Lissowski

  • ur. 1 czerwca 1952 w Warszawie
  • historyk, dziennikarz i publicysta szachowy
  • trener szachowy II klasy
  • I kategoria szachowa (1980)
 Szachowa biografia

W 1977 ukończył studia na wydziale elektrycznym Politechniki Warszawskiej. W latach 1968–1984 uprawiał żeglarstwo regatowe w Warszawskim Towarzystwie Wioślarskim w klasach Cadet, Hornet i 470, oprócz tego amatorsko grał w piłkę nożną, koszykówkę i hokej. Zasady gry w szachy poznał w wieku lat 8, ale zainteresował się nimi poważniej dopiero w II klasie liceum, dowiadując się od kolegi, że istnieje miesięcznik „Szachy”.

W czasie studiów zapisał się do klubu szachowego „Hades” Riviera, natomiast podczas rocznej przerwy w studiach (1975–1976) przebywał w Dortmundzie, grając w amatorskim klubie Marten – Bövinghausen S.V. (DO-Lütgendortmund). Podczas służby w Szkole Oficerów Rezerwy w Zegrzu Płn. (1978) zorganizował rozgrywki szachowe dla podchorążych. W 1980 zdobył I kategorię szachową, jako zawodnik AZS Uniwersytet Warszawski. W klubie tym rozpoczął działalność szkoleniową, trenując – wspólnie z Leszkiem Filipowiczem i Wojciechem Gryciukiem – drużynę juniorów, która uczestniczyła w rozgrywkach II ligi.

W grudniu 1985 przeszedł do Polonii Warszawa, przyjmując propozycję kierownika sekcji szachowej tego klubu, Zbigniewa Czajki. Przez kolejne 6 lat zajmował się w klubie szkoleniem młodzieży, współpracując z Adamem Umiastowskim, Robertem Różyckim, Robertem Bugajskim oraz Wojciechem Ehrenfeuchtem, osiągając wraz z nimi znaczące sukcesy, w postaci awansu drużyny juniorów Polonii do ścisłej krajowej czołówki (m.in. trzy medale DMPJ: brązowy – Bydgoszcz 1988; srebrny – Gdynia 1989; brązowy – Toruń 1991). W tym okresie swoje bogate szachowe kariery rozpoczynali wychowankowie klubu, późniejsi arcymistrzowie Bartłomiej Macieja i Bartosz Soćko. Po ukończeniu podyplomowych studiów trenerskich na AWF w Warszawie i zdobyciu II klasy trenerskiej (1989), pracował w Polonii jeszcze przez kilka lat. Do jego podopiecznych należały wówczas m.in.: Edyta Radecka, Magdalena Zwolak, Luiza i Eliza Krzanowskie, Małgorzata Starczewska oraz Marcin Zakrzewski.

Prowadzi szeroką działalność dziennikarską i publicystyczną.

W „erze Polonii” wydawał pisemko klubowe „Kurier Szachowy” – ukazało się ok. 20 numerów. Następnie był redaktorem działów szachowych w „Nowym Świecie”, „Nowej Europie” oraz przez ponad 3 lata w „Rzeczypospolitej”. Jest autorem licznych artykułów w magazynach szachowych („Szachista”, „Panorama Szachowa”, „Przegląd Szachowy”, „Mat”) oraz w Internecie. Zajmuje się przede wszystkim działalnością historyczną, wydając (jako współautor) książki opisujące m.in. Lionela Kieseritzky’ego, Dawida Daniuszewskiego, Mieczysława Najdorfa, Dawida Przepiórkę oraz Jana Hermana Zukertorta (książka ukazała się również w języku niemieckim). Od 2009 jest Przewodniczącym Komisji Historycznej Polskiego Związku Szachowego. Laureat „Hetmana 2020”, w kategorii Dziennikarz Roku.

Na podstawie autobiogramu Tomasza Lissowskiego
Paweł Dudziński „Słownik biograficzny szachistów ostrowskich”, Ostrów Wlkp. 2011, str. 89-91

 Publikacje szachowe

Wybrane publikacje szachowe

  • 1996 – „Zagadka Kieseritzky’ego” (wraz z arcymistrzem Bartłomiejem Macieją)
  • 1997 – „Sto szesnaście szachowych felietonów” (wraz z M. K.)
  • 1999 – „Daniuszewski – nieznany rywal Alechina” (wraz z Wiktorem Czaruszynem)
  • 2001 – „Karol Irzykowski: Pióro i szachy” (wraz z mistrzynią międzynarodową Mirosławą Litmanowicz)
  • 2002 – „Arcymistrz z Lublina” (wraz z dr hab. Cezarym W. Domańskim)
  • 2005 – „Moje życie szachowe” (wybór tekstów, układ i redakcja książki autorstwa Marka Szapiro)
  • 2007 – „Jurek Lewi” (wraz z Wojciechem Kulikiem i Feliksem Przysuskim)
  • 2010 – „Arcymistrzyni” (redakcja książki autorstwa Mirosławy Litmanowicz)
  • 2010 – „Historia szachów na ziemi ostrowskiej: 80 lat szachów klubowych w Ostrowie Wielkopolskim 1930 – 2010” (współpraca, autor: Paweł Dudziński)
  • 2011 – „Historia szachów na ziemi ostrowskiej cz. 2: Słownik biograficzny szachistów ostrowskich” (biogram Heinricha von Henniga, autor: Paweł Dudziński)
  • 2013 – „Mistrz Przepiórka” (wraz z mistrzem FIDE Jerzym Konikowskim i Jerzym Morasiem)
  • 2023 – „Na obcym cmentarzu” (wraz z Ralfem Binnewirtzem; podtytuł: Opowieść o szachiście Leonie Tuhan-Baranowskim)

Inne publikacje, których był redaktorem

  • 2008 – „…na tle pożogi mego Miasta” – biografia Zbigniewa Jasińskiego, autora powstańczego wiersza „Żądamy amunicji”
  • 2012 – „Z Michałkowic do Bralina” – pomagał w redagowaniu Jackowi Kuropce, nauczycielowi i społecznikowi z Bralina
  • 2014 – „Janka Kłopocka” – wyróżnienie w konkursie Prezydenta miasta Poznania w kategorii książek popularno-naukowych w 2015

Publikacje obcojęzyczne

  • 1999 – „Dawid Przepiórka. His Life and Games”
  • 2000 – „Szymon Winawer” (w języku angielskim)
  • 2003 – „Four Polish Championships”
  • 2005 – „Der Großmeister aus Lublin: Wahrheit und Legende über Johannes Hermann Zukertort”
  • 2005 – „Najdorf: Life and Games” (wraz z arcymistrzem Adrianem Michalczyszynem)
  • 2010 – „Young Najdorf”
  • 2017 – „Шимон Винавер, Гeниальный самоучка и eго Шахматы” (wraz z mistrzem międzynarodowym Grigorijem Bodganowiczem)
  • 2023 – „The Wizard of Warsaw. A Chess Biography of Szymon Winawer” (wraz z mistrzem międzynarodowym Grigorijem Bodganowiczem; tłumaczenie z rosyjskiego Andriej Zacharow)
 Inne informacje
  • Przewodniczący Komisji Historycznej Polskiego Związku Szachowego (od 2009)
  • Członek Ken Whyld Assiociation, międzynarodowego stowarzyszenia kolekcjonerów literatury szachowej (obok zmarłej w 2011 Marii Łuczak z Biblioteki Kórnickiej PAN)
  • Redaktor Internetowego Miesięcznika Szachowego „Vistula” (od 1997, wspólnie z Adamem Umiastowskim)
  • Mistrz Polski dziennikarzy w szachach (Gdynia 1996)
  • Symultanista w imprezach organizowanych dla osób osadzonych w Areszcie Śledczym w Warszawie
  • Autor wystaw szachowych PZSzach (m.in. „Pionierki polskich szachów”)
  • Autor szachowych prezentacji i wykładów podczas Nocy Muzeów (m.in. „Szachowy spacerownik warszawski”)
  • Uczestnik Międzynarodowych Konferencji Historyków Szachowych w Kórniku (2002, 2007)
  • Popularyzator książki „Historia szachów na ziemi ostrowskiej” w kraju i zagranicą, m. in. w Szwajcarii, Niemczech, Szwecji, Holandii i Anglii
  • Laureat „Hetmana 2020”, w kategorii Dziennikarz Roku.
 Strony internetowe