Kazimierz Radźwicki

Kazimierz Radźwicki

źródło: archiwum
Mirosława Gnieciaka

 

Kazimierz Radźwicki

  • ur. 10 października 1896 w miejscowości Wołontyrówka, pow. Akerman, gub. Besarabskaja
    (obecnie Białogród nad Dniestrem, Ukraina)
  • zm. 14 grudnia 1972 w Gliwicach
  • działacz szachowy
  • pierwszy Prezes Polskiego Związku Szachistów Województwa Śląskiego
    oraz pierwszy Prezes Okręgowego Związku Szachowego w Polsce

„Aby gra w szachy w Województwie śląskiem opiekować i wspomagać potrzebowaliśmy związku szachistów. Klub szachistów „Pogoń 1924” Dąb poczynił pierwsze kroki, aby pog(ad)ankę i dokonanie tej myśli umożliwić. Zgromadzenie założenia ustalił wyżej wymieniony klub na niedzielę dnia 27. kwietnia 1924 r. w Domu Związkowym (Bundeshaus) Katowice, ul. Mickiewicza 8, o godz. 10 tej przedpołudniem. Wszystkie kluby szachistów z Województwa zostały przez odezwę w gazetach na zgromadzenie zaproszone. W oznaczoną niedzielę otwarł p. Radźwicki z klubu szachistów „Pogoń 1924” Dąb o godz. 11 tej zgromadzenie i wygłosił w języku polskim przemowę, w której to pięknemi słowami wyłożył cel i zadanie związku. P. Tiuka taksamo z Dębu przetłomaczył przemówienie na język niemiecki. Język urzędowy jest tylko polski, obok niego jest dozwolony język niemiecki. Wszyscy obecni zgodzieli się z założeniami związku.” – tymi słowy rozpoczyna się protokół założycielski Polskiego Związku Szachistów Województwa Śląskiego – pierwszego w Polsce związku szachowego grupującego kluby i sekcje szachowe w celu organizacji rozgrywek indywidualnych i drużynowych na terenie województwa.

W trakcie zebrania założycielskiego Polskiego Związku Szachistów Województwa Śląskiego dokonano wyboru Zarządu i Prezesa, którym został inż. Kazimierz Radźwicki.

Kazimierz Radźwicki, inżynier hutnik, docent w Instytucie Metalurgii Żelaza był synem Andrzeja, ziemskiego lekarza weterynarii pow. akermańskiego, i Nadziei z Bagińskich. W latach 1906–1914 uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Akermanie, a po zdaniu matury rozpoczął studia w Instytucie Górniczym w Jekaterynosławiu (później Dniepropietrowsk). Zmobilizowany w grudniu 1915 r. do armii rosyjskiej, po ukończeniu szkoły podchorążych artylerii w Odessie, walczył na froncie kaukaskim i rumuńskim. W październiku 1917 r. powrócił do Jekaterynosławia i do końca marca 1919 r. kontynuował studia w Instytucie Górniczym. W kwietniu tego roku wyjechał do Warszawy, a w maju powołany został do służby w Wojsku Polskim w stopniu kapitana – kontuzjowany w październiku 1919 r., po półrocznym pobycie w szpitalu, zwolniony został z czynnej służby wojskowej.

W listopadzie 1920 r. rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn i Elektrotechniki Politechniki Warszawskiej. Od października 1921 r. kontynuował studia na Wydziale Hutniczym Akademii Górniczej (AG) w Krakowie, gdzie w 1923 r. uzyskał dyplom inżyniera hutnictwa – w pierwszej grupie 9 dyplomantów z numerem szóstym. Po uzyskaniu dyplomu inżyniera hutnictwa bezzwłocznie rozpoczął pracę jako asystent elektrostalowni w Hucie „Baildon” w Katowicach. Od 1 października 1924 r. przez 3 lata akademickie pracował jako starszy asystent Katedry Mechaniki Ogólnej AG w Krakowie. W 1927 r. przeszedł do Huty „Ostrowiec” w Ostrowcu Świętokrzyskim jako kierownik działu gospodarki cieplnej, by w 1929 r. powrócić do pracy w Hucie „Baildon”, obejmując kolejno stanowiska: szefa stalowni, szefa produkcji i głównego metalurga Huty. W latach 1934–1937 w okresie letnich wakacji prowadził w stalowni Huty „Baildon” wykłady z elektrometalurgii dla dyplomantów metalurgów, a ponadto w letnim semestrze roku akademickiego 1937/38 – prowadził w AG wykłady elektrostalownictwa dla studentów IV roku. W 1938 r. złożył na Wydziale Hutniczym AG pracę doktorską pt. „Wpływ niektórych czynników na wielkość ziarna austenitu i hartowność stali”, którą przyjęto pozytywnie, lecz jej obrona – wyznaczona na wrzesień roku 1939 – nie odbyła się, z wiadomych względów. Zasadnicze jej tezy opublikował inż. Kazimierz Radźwicki w czasopiśmie „Hutnik” (1939 nr 5).

W październiku 1938 r. na wniosek ministra skarbu II Rzeczypospolitej Eugeniusza Kwiatkowskiego został powołany na stanowisko dyrektora budowanej Huty „Stalowa Wola” w Stalowej Woli. Pracował w niej w czasie II wojny światowej w dziale kontroli produkcji. Aktywny początkowo w Związku Walki Zbrojnej, po umieszczeniu w 1940 r. na okupacyjnej liście zakładników, z obawy o dekonspirację mieszkania, wycofał się z czynnej działalności w organizacji. Jego dom był nadal ośrodkiem ruchu oporu – prowadzono w nim tajne nauczanie, nasłuch radiowy, organizowano pomoc dla wysiedlonych z Poznańskiego, przygotowywano fałszywe dokumenty. Działalność tę maskowano praktyką lekarską żony inż. Radźwickiego – Marii. Po wyzwoleniu tej części Polski inż. Kazimierz Radźwicki pracował jako dyrektor techniczny Huty „Stalowa Wola” od września do listopada 1944. W nocy z 14 na 15 listopada 1944 r. w trakcie łapanki organizowanej przez UB i NKWD Kazimierz Radźwicki został aresztowany. Oskarżony o przynależność do Armii Krajowej, został wywieziony do obozu pracy w Świerdłowsku (ZSRR), gdzie od połowy listopada 1944 r. do listopada 1947 r. pracował przy wyrębie lasu. Z obozu został zwolniony po osobistej interwencji Eugeniusza Szyra, podsekretarza stanu w Ministerstwie Przemysłu i Handlu w Ambasadzie PRL w Moskwie.

Po powrocie do Polski wrócił do pracy w Hucie „Stalowa Wola”, by następnie w 1948 r. kierować działem kontroli jakości produkcji w Centralnym Zarządzie Przemysłu Hutniczego Ministerstwa Przemysłu i Handlu w Katowicach. To był kolejny jego powrót na Śląsk, gdzie w 1923 r. rozpoczynał karierę zawodową. W kwietniu 1950 r. przeszedł do pracy w Instytucie Metalurgii Żelaza (IMŻ) w Gliwicach jako kierownik Zakładu Metalurgii Stali i Żelazostopów. Pracował na tym stanowisku do roku 1965, potem ze względu na stan zdrowia został zastępcą kierownika. W 1955 r. inż. Kazimierz Radźwicki uzyskał stopień docenta. Po przejściu na emeryturę w 1970 r. pracował nadal – aż do śmierci – w niepełnym wymiarze godzin w Samodzielnej Pracowni Prognozowania i Selekcji IMŻ.

Trzeba zaznaczyć, że inż. Kazimierz Radźwicki był wysoko cenionym autorytetem w zakresie metalurgii i elektrometalurgii stali. Był inicjatorem lub współinicjatorem rozwiązania nowych zagadnień stalownictwa – metalurgii próżniowej, procesu konwertowo-tlenowego, ciągłego odlewania stali, procesu elektrożużlowego i zastosowania fizyko-chemicznych procesów w metalurgii. Opracował samodzielnie i w zespole 6 książek oryginalnych i 4 pozycje jako przekłady z języka rosyjskiego. Do dnia dzisiejszego wydany w 1955 r. podręcznik „Stalownictwo” jego autorstwa stanowi podstawę nauczania z tego zakresu.

Funkcję Prezesa Polskiego Związku Szachistów Województwa Śląskiego pełnił w okresie od 27 kwietnia 1924 r. do 17 sierpnia 1924 r. Przyczyną ustąpienia ze stanowiska Prezesa była propozycja angażu na stanowisko starszego asystenta w Katedrze Mechaniki Ogólnej Akademii Górniczej w Krakowie. Połączenie tych funkcji w tamtym czasie było niemożliwe. Mimo tego w historii polskich szachów zapisał się jako pierwszy Prezes Okręgowego Związku Szachowego. Działalność sportowa nie była mu obca i w późniejszym okresie – po wojnie pełnił obowiązki Prezesa ZKS „STAL” Stalowa Wola.

Zmarł 14 grudnia 1972 r. – w wieku 76 lat – w Gliwicach. Pochowany został na cmentarzu komunalnym w Gliwicach.

(Biogram kariery zawodowej inż. Kazimierza Radźwickiego został opracowany w oparciu o biografię opublikowaną w „XXX tomie Polskiego Słowniku Biograficznego w 1987 – autor Jerzy Krawczyk”)

Mirosław P. Gnieciak

Ta strona korzysta z plików cookies (ciasteczka). Pozostając na niej, wyrażasz zgodę na korzystanie z cookies. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close