Chaim Janowski

Chaim Janowski

źródło: Wikipedia

 

Chaim Janowski

  • ur. ok. 1867 w Wołkowysku
  • zm. 10 stycznia 1935 w Tokio
  • szachista i działacz szachowy

kupiec żydowski w Łodzi, działacz społeczny, prezes Łódzkiego Towarzystwa Zwolenników Gry Szachowej. Był bratem wybitnego szachisty Dawida Janowskiego, pretendenta do tytułu mistrza świata. Sam również z powodzeniem grał w szachy, zdobywając m.in. mistrzostwo Łodzi, przypisywane jest mu ponadto odkrycie talentu Akiby Rubinsteina.

Urodzony na Białorusi, w Łodzi osiadł prawdopodobnie w latach 80. XIX wieku i po ukończeniu miejscowych szkół włączył się w życie gospodarcze i społeczne miasta. Był współwłaścicielem firmy Mordka Józef Landau i Chaim Janowski. Jako uznany znawca śpiewu liturgicznego oraz dyrygent chóru i orkiestry w 1901 był jednym z wiodących inicjatorów utworzenia Żydowskiego Towarzystwa Muzycznego i Literackiego „Hazomir”, a w latach 1907–1912 stał na jego czele. Dzięki posiadanym środkom finansowym umożliwił rozwój kariery łódzkiego kantora, kompozytora Abrama Ber Birnbauma. Działał w Towarzystwie Żydowskich Szkół Średnich w Łodzi (był członkiem zarządu). W życiu religijnym gminy pełnił obowiązki starszego domu modlitwy przy ulicy Długiej.

Od 1897 uczestniczył w życiu szachowym Łodzi. W pierwszych mistrzostwach miasta w 1897 zajął IV miejsce, przegrywając rywalizację z Wiktorem Abkinem, Henrykiem Salwe i Mojżeszem Grawe, również rok później uplasował się na IV pozycji, tym razem za Henrykiem Salwe, Samuelem Rosenblattem i Mojżeszem Grawe. Największy sukces sportowy odniósł w mistrzostwach Łodzi na przełomie 1899 i 1900, kiedy to w gronie dziewięciu graczy triumfował z dorobkiem 15½ pkt na 16 możliwych. W kolejnych latach stopniowo ograniczał występy turniejowe, chociaż jeszcze w 1905 w dużym turnieju handicapowym (uwzględniającym możliwości sportowe poszczególnych szachistów) zajął III miejsce wśród 22 graczy.

Od początku XX wieku Janowski bardziej zaangażował się w szachową działalność organizacyjną. Uzyskał wsparcie miłośnika szachów, carskiego oficera Konstantego Michajłowicza Manakina, i doprowadził w 1903 do powstania Łódzkiego Towarzystwa Zwolenników Gry Szachowej. Początkowo pełnił obowiązki gospodarza lokalu klubowego (przy ulicy Piotrkowskiej), potem został wiceprezesem; prezesurę przyznano Manakinowi, ale faktycznie klubem kierował Janowski, doprowadzając do szybkiego wzrostu liczby członków. W latach 1907–1912 Janowski był już prezesem także formalnie. W okresie jego kadencji Łódź zorganizowała m.in. wszechrosyjski turniej mistrzów. W kolejnych latach Janowski nadal aktywnie uczestniczył w pracach Towarzystwa jako działacz, doprowadzając do przyjazdu znanych graczy (Franka Marshalla, Jefima Bogolubowa, Aleksandra Flamberga) oraz wspierając finansowo rozwój talentów szachowych graczy młodszego pokolenia — przede wszystkim Akiby Rubinsteina, ale także Dawida Daniuszewskiego, Gersza Rotlewiego, Teodora Regedzińskiego. Łódzkie Towarzystwo Zwolenników Gry Szachowej obdarzyło go tytułem prezesa honorowego, a w Księdze jubileuszowej klubu z 1938 określony został mianem „poważnego działacza społecznego i wielkiego miłośnika szachów”.

Ostatnim łódzkim akcentem szachowym w życiorysie Janowskiego był udział w meczu drużynowym z reprezentacją Warszawy w 1922, zakończonym wysokim zwycięstwem stołecznych graczy; Janowski w swoim pojedynku uległ Dawidowi Przepiórce. Niebawem Janowski opuścił Polskę, przez pewien czas przebywał w Berlinie (gdzie działał społecznie w środowisku muzycznym), a następnie wyjechał do Japonii. Zmarł w Tokio na początku 1935, pochowany został w Jokohamie.

Jego żona Hanna pracowała jako nauczycielka muzyki; zmarła w wieku 26 lat 6 marca 1900 w Łodzi. Syn Leon towarzyszył ojcu w Japonii, gdzie pozostał na stałe jako profesor tokijskiego konserwatorium.

Przemysław Zieliński
Tekst opublikowany w Wikipedii 9 lutego 2008

Bibliografia:

  • Tadeusz Wolsza, Arcymistrzowie, mistrzowie, amatorzy… Słownik biograficzny szachistów polskich, tom II, Wydawnictwo DiG, Warszawa 1996

Strony internetowe:

Ta strona korzysta z plików cookies (ciasteczka). Pozostając na niej, wyrażasz zgodę na korzystanie z cookies. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close