1
2
3
4
5
6
7
8
9
0
1
2
3
4
5
6
1
mm
Iwan Radułow
BUL
2485
●
½
½
1
½
1
½
0
1
½
½
1
1
1
1
1
11
2
am
Florin Gheorghiu
ROM
2540
½
●
½
½
½
1
½
0
½
1
1
1
1
1
1
½
10½
3
mm
Hans-Joachim Hecht
FRG
2470
½
½
●
½
½
1
½
1
½
1
1
½
½
½
1
½
10
4
am
Aleksandar Matanović
YUG
2520
0
½
½
●
½
1
½
1
1
1
½
½
½
0
½
1
9
5
mm
Zoltán Ribli
HUN
2440
½
½
½
½
●
0
½
1
½
0
1
0
1
1
1
1
9
6
mm
Włodzimierz Schmidt
2450
0
0
0
0
1
●
½
½
½
½
1
1
1
½
1
1
8½
7
Leif Øgaard
NOR
2340
½
½
½
½
½
½
●
1
½
1
½
0
½
0
½
1
8
8
mm
Jan Timman
NED
2445
1
1
0
0
0
½
0
●
1
½
0
1
½
1
½
½
7½
9
am
Ulf Andersson
SWE
2510
0
½
½
0
½
½
½
0
●
1
1
½
½
½
½
½
7
10
Ilkka Saren
FIN
½
0
0
0
1
½
0
½
0
●
½
½
½
1
1
1
7
11
am
Milan Matulović
YUG
2530
½
0
0
½
0
0
½
1
0
½
●
1
½
½
1
1
7
12
Ole Jakobsen
DEN
2430
0
0
½
½
1
0
1
0
½
½
0
●
0
1
½
1
6½
13
mm
Artur Hennings
DDR
2475
0
0
½
½
0
0
½
½
½
½
½
1
●
½
½
1
6½
14
mm
Heikki Westerinen
FIN
2435
0
0
½
1
0
½
1
0
½
0
½
0
½
●
0
1
5½
15
am
Karl Robatsch
AUT
2460
0
0
0
½
0
0
½
½
½
0
0
½
½
1
●
½
4½
16
Jonas Thorvaldsson
ISL
0
½
½
0
0
0
0
½
½
0
0
0
0
0
½
●
2½
awans do turnieju międzystrefowego: miejsca 1-2
Sędzia główny: Lembit Vahesaar (URS)
Wybrane fragmenty relacji Włodzimierza Schmidta („Szachy” 10/1972)
Dla uczczenia 50-tej rocznicy założenia Fińskiego Związku Szachowego działacze fińscy podjęli się organizacji turnieju strefowego.
Na losowanie przeprowadzone pamiątkowymi medalami stawili się przedstawiciele 14 państw w tym 5 arcymistrzów, 7 mistrzów międzynarodowych i 4 mistrzów krajowych. Okazało się, że jest to najsilniejszy turniej strefowy. Nie przyjechali Camilleri (Malta) i Jansa (CSRS) szukający szczęścia w turnieju strefowym we Włoszech. Dwa premiowane miejsca zadecydowały o dużej ilości rozstrzygniętych partii.
Po V rundach ukształtowała się czołówka: 1. Schmidt 4, 2-4. Gheorghiu, Hecht i Timman po 3½. Od VI rundy rozpoczyna się piękna seria zwycięstw Radułowa. W kolejnych ośmiu partiach uzyskuje 7½ p.! W siódmej rundzie pierwszą porażkę ponoszą Gheorghiu z Timmanem i Schmidt z Radułowem. Mobilizuje to rumuńskiego arcymistrza – w kolejnych sześciu rundach uzyskuje 5½ p.! Czołówka po VII rundzie: 1-2. Schmidt, Hecht po 5, 3-4. Timman, Radułow po 4½ p. Po porażkach z Hechtem i Gheorghiu spadam na 6 miejsce. W następnych dwóch rundach „odbijam” się częściowo za porażki. Wygrywam dobre partie z Riblim i Matuloviciem i przesuwam się nieco wyżej.
[Site "Helsinki, turniej strefowy (B47)"]
[Date "1972.08.??"]
[Round "10"]
[White "Ribli, Zoltan (2440)"]
[Black "Schmidt, Włodzimierz (2450)"]
[Result "0-1"]
[ECO "B47"]
[Annotator "Włodzimierz Schmidt (Szachy 3/1973)"]
1. e4 c5 2. Nf3 e6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nc6 {Powstała pozycja wariantu Paulsena, granej często przez Tajmanowa. Ideą wariantu jest szybki rozwój skrzydła hetmańskiego czarnych i nacisk na centralnego pionka e4.} ({W klasycznym „Paulsenie” grane jest} 4... a6 5. c4 (5. Bd3 Nc6 6. Nxc6 bxc6 7. O-O d5 8. Nd2 (8. c4 Nf6 9. cxd5 cxd5 10. exd5 exd5 $2 11. Nc3 Be7 12. Qa4+ $1 Qd7 13.
Re1 $1 Qxa4 14. Nxa4 Be6 15. Be3 O-O 16. Bc5 Rfe8 17. Bxe7 Rxe7 18. b4 Kf8 19. Nc5 Bc8 20. f3 Rea7 $6 21. Re5 $1 Bd7 22. Nxd7+ $3 Rxd7 23. Rc1 Rd6 24. Rc7 {i białe wygrały końcówkę, Fisher – Petrosjan, Buenos Aires 1971).}) 8... Nf6 9. Qe2 Be7 10. b3 O-O 11. Bb2 a5 12. f4 {Spasski – Petrosjan, mecz Moskwa 1969).} ) 5... Nf6 6. Nc3 Bb4 {i teraz oprócz przeanalizowanego w podręcznikach
posunięcia 7. Gd3 oraz 7. Gd2 proponuję rzadko spotykane} 7. e5 $5 {z tym,
aby na} Ne4 ({a na} 7... Qa5 8. exf6 $1) {kontynuować} 8. Qg4 $1 {Powstają
wówczas skomplikowane pozycje, prawdopodobnie korzystne dla białych.}) 5. Nc3
({Przy kolejności posunięć Tajmanowa należy liczyć się z} 5. Nb5 d6 {
i dwiema możliwościami: a)} 6. c4 {zapewnia białym inicjatywę opartą o
silne kontrolowane centrum i przewagę przestrzeni, natomiast czarne
organizują kontrgrę w centrum (pole d5) lub na skrzydle hetmańskim (pole
b5).} ({b)} 6. Bf4 {popularne w meczu Fisher – Tajmanow, Vancouver 1971.
Zwolenników tego posunięcia zniechęciła pierwsza partia meczu
Fisher – Petrosjan, Buenos Aires 1971:} e5 7. Be3 Nf6 8. Bg5 Be6 9. N1c3 a6 10.
Bxf6 gxf6 11. Na3 d5 $1 12. exd5 Bxa3 13. bxa3 Qa5 14. Qd2 O-O-O) 6... Nf6
7. N1c3 a6 8. Na3 Be7 9. Be2 O-O 10. O-O {i teraz w praktyce turniejowej
spotykane jest najczęściej 10… b6 lub 10… Gd7;}) 5... a6 {To posunięcie
prawdopodobnie jest dokładniejsze od 5… Hc7, gdyż na 6. g3 czarne mają
dwie dodatkowe możliwości 6… Sge7 oraz 6… d6 7. Gg2 Gd7.} 6. Be2 Qc7 {
Nieco spokojniejsze jest 7. 0-0 na co czarne mogą grać 7… b5 albo 7… Sf6
8. Ge3 Gb4 lub 8… d6, z przejściem do wariantu scheveningen.} 7. f4 b5 8.
Nxc6 Qxc6 9. Bf3 ({Po} 9. Be3 {czarne przechwytują inicjatywę nieszablonowym}
Ba3 $1) 9... Bb7 10. O-O ({Dobrą grę daje czarnym} 10. e5 Qc7 11. O-O Nh6 $1
{np.} 12. Qd3 Nf5 13. Bd2 Rc8 14. Bxb7 Qxb7 15. Rae1 h5 16. Ne4 h4 17. Rf3 Qc6
18. b3 Bc5+ 19. Kh1 O-O $1 20. Bc3 Be7 {Tal – Tajmanow, Leningrad 1971.}) ({
Grywane jest również} 10. Be3 Rc8 11. Qd3 {przygotowując 0-0-0. Oto
przykładowa partia:} Qc7 12. O-O-O Bb4 $1 13. Bd4 Nf6 14. Be5 Qc4 15. Rhe1 O-O
$1 16. Qxc4 Rxc4 17. Bxf6 gxf6 18. Rxd7 Bc6 19. Rd3 Rc8 20. Red1 Ba5 21. a3 Bc7
$1 22. g3 Ba5 {i para czarnych gońców rekompensuje ofiarowanego pionka,
Plachetka – Hort, Trzyniec 1972.}) 10... Rc8 11. e5 ({Na} 11. Be3 {czarne mogą
grać} Bc5 {i dalej Sg8-e7.}) 11... Qc7 12. Bxb7 Qxb7 13. Qd3 Ne7 {Skoczek
podąża na pole f5, co można było też uczynić grając 13… Sh6.} 14. Be3
Nf5 15. Bf2 h5 $1 {Typowe dla powstałej struktury posunięcie. Pozycja
czarnych opiera się na sile skoczka f5 i grze po białych polach.} 16. Ne4 Be7
({Do abstrakcyjnego ataku przeszedł Janosević z Minićem, Jugosławia 1966:}
16... Rh6 $2 17. Rad1 Rg6 18. Rd2 Rc4 19. Re1 h4 20. b3 Rc7 21. c3 Be7 22. a4
$1 {i pozycja białych w centrum oraz na skrzydle hetmańskim okazała się
decydująca.}) 17. Rad1 Qc6 {Czarne, przygotowując roszadę, zawczasu
przestawiają hetmana na aktywniejszą pozycję, gdzie dodatkowo jest broniony.
} 18. Rfe1 O-O 19. c3 Rfd8 {Przygotowuje podrywanie centrum przez 20… d6.}
20. Qf3 g6 ({Można było też grać} 20... h4 {gdyż dla białych
niekorzystne jest natychmiastowe} 21. g4 hxg3 22. hxg3 d5 $1 {Białe mogłyby
jednak aktywizować hetmana ruchem 21. Hg4. Posunięcie w partii osłabia pole
f8, jednak jest to trudne do wykorzystania.}) 21. h3 h4 22. Rd3 d5 23. exd6
Nxd6 24. Ng5 Nf5 ({Po} 24... Qxf3 25. Nxf3 Nf5 26. Red1 Rxd3 27. Rxd3 {
końcówka jest korzystniejsza dla białych.}) 25. Red1 $4 {Dziwne, że po tym
prawie naturalnym posunięciu białe otrzymują przegraną pozycję.} ({
Należało grać} 25. Rxd8+ Bxd8 26. Rd1 Bf6 27. Qxc6 Rxc6 28. Ne4 Be7 {
z równą grą.}) 25... Rxd3 26. Rxd3 e5 $1 27. Ne4 exf4 28. Qxf4 Qc4 $1 29.
Rd7 Qe6 $1 {Po posunięciu w partii białe muszą oddać linię „d”.} ({Na
} 29... Qxa2 $2 {białe mogły ofiarować jakość} 30. Rxe7) 30. Ra7 Rd8 $1 ({
Nic nie dawało} 30... Rc4 31. Qb8+) 31. b3 Ng3 $3 {Teraz pozycja białych
rozpada się. Decydują o tym ich obronne przeciążenia.} 32. Nxg3 hxg3 33.
Bxg3 ({Jeśli} 33. Qxg3 {to} Rd1+ 34. Kh2 Bd6) 33... Bc5+ 0-1
Musisz włączyć obsługę JavaScript, aby umożliwić wyświetlanie gry szachowej.
[Site "Helsinki, turniej strefowy (A89)"]
[Date "1972.08.??"]
[Round "11"]
[White "Schmidt, Włodzimierz (2450)"]
[Black "Matulovic, Milan (2530)"]
[Result "1-0"]
[Annotator "Włodzimierz Schmidt (Szachy 12/1972)"]
1. Nf3 g6 2. c4 Bg7 3. d4 ({To posunięcie jest dokładniejsze od} 3. Nc3 {,
na co czarne mogą zagrać} c5 $1 {, uzyskując dobrą pozycję np.:} 4. d4 cxd4
5. Nxd4 Nc6 6. Nc2 Bxc3+ $1 7. bxc3 Nf6 8. f3 d6 9. e4 Be6 10. Be2 Rc8 11. Ne3
Qa5 12. Bd2 Ne5 13. Qb3 Nfd7 14. f4 Nc5 15. Qc2 Nc6 16. O-O Qa4 {ze
skomplikowaną grą, w której szanse czarnych nie są gorsze, Quinteros –
Fischer, Buenos Aires 1970.}) 3... f5 {(Z przestawieniem posunięć – często
spotykanym we współczesnych szachach – powstała pozycja wariantu
leningradzkiego.)} 4. g3 Nf6 5. Bg2 O-O 6. O-O d6 7. Nc3 ({Jeżeli białe nie
chcą dopuścić do 7… Sc6, to można grać:} 7. d5 {i dalej np.} c5 8. Nc3
Na6 9. Rb1 Bd7 10. b3 Nc7 11. a4 a6 $6 ({silniejsze} 11... b6) 12. b4 cxb4 13.
Rxb4 Rb8 14. Qb3 {z lepszą grą białych, Petrosjan – Matulović, Sarajewo
1972.}) 7... Nc6 ({Częściej spotykane jest} 7... c6 {, co po} 8. d5 e5 9.
dxe6 Bxe6 {prowadzi do skomplikowanych pozycji, nieco korzystniejszych dla
białych.}) 8. d5 Na5 ({Ulubione posunięcie jugosłowiańskiego arcymistrza
(inną możliwością jest tu} 8... Ne5 {). Czarne przechodzą jakby do obrony
królewsko-indyjskiej z dodatkowym posunięciem f7-f5. Czarne kontrolują pole
e4 i stwarzają zalążek akcji zaczepnej na skrzydle królewskim. Jednakże
istotnym niedostatkiem posunięcia f5 jest osłabienie pola e6.}) 9. Qa4 $5 ({
Botwinik z Matuloviciem w meczu ZSRR – „Reszta świata”, Belgrad 1970
uzyskał przewagę po:} 9. Nd2 c5 10. a3 $5 Bd7 11. Qc2 Qc7 12. b3 a6 13. Bb2
b5 14. Nd1 bxc4 15. bxc4 Rab8 16. Bc3 Ng4 17. Bxg7 Kxg7 18. Qc3+ Kg8 19. Nb2 $1
{(Z planem Sb2-d3-f4 i wykorzystaniem osłabienie pola e6.)} Rb7 20. Nd3 Rfb8
21. Rab1 $1 {Partia ta była mi znana. Postanowiłem jednak nie czekać na
ewentualne wzmocnienie wariantu przez Matulovicia (osobiście wątpię czy
jest to możliwe), a samemu wykorzystać element zaskoczenia. Posunięcie w
tekście wprawdzie nie jest nowe, jest jednak wystarczająco stare aby
doczekać się ponownego odkrycia!}) 9... b6 $2 ({Dwadzieścia lat temu w XX
mistrzostwach ZSRR młody wówczas Korcznoj również nie poradził sobie z
nowym zastosowanym przez Keresa planem. Zagrał co prawda prawidłowo} 9... c5
{, jednak po} 10. dxc6 Nxc6 11. Rd1 {zagrał zbyt ryzykownie} Na5 $2 {(lepsze było 11…Gb7) i po} 12. c5 Bd7 13. Qa3 Ne8 14. Bg5 $1 Be6 $2 (14... Bf6) 15. cxd6 Nxd6 16. Rxd6 Qxd6 17. Qxa5 {szybko przegrał.}) 10. Qc2 $1 {Hetman
wypełnił swoje zadanie – osłabił pole c6 – i wraca na typową dla
niego w tej strukturze pozycję.} Nxc4 $6 {Czarne przyjmują ofiarę piona,
nie doceniają jednak 13. posunięcia białych.} 11. Nb5 a6 12. Nbd4 b5 13. Ng5
$1 {Białym udało się jednak wykorzystać słabość pola e6! Czarnym grozi
strata jakości wobec czego muszą rozstać się z gońcem g7.} Re8 14. b3 Ne5
15. Nde6 Bxe6 16. Nxe6 Qd7 17. f4 ({Znacznie silniejsze aniżeli} 17. Qxc7)
17... Nf7 18. Nxg7 Kxg7 19. Bb2 Rac8 ({Jeżeli} 19... Kg8 {to} 20. Rac1 Rac8
21. Qc6) 20. e4 fxe4 21. Qxe4 Kg8 22. Qd4 Nh6 23. h3 Nf5 24. Qf2 h5 {Osłabia
punkt g6, czarne starają się jednak utrzymać skoczka na f5.} 25. Rfe1 ({
Na naturalniejsze} 25. Rae1 {następowało} h4 $1 {i nie można} 26. g4 {powodu
} Ng3) 25... Rf8 26. Bf3 $1 Nh6 27. Re6 $1 c6 28. Rae1 cxd5 29. g4 $1 hxg4 30.
hxg4 Ne4 31. Qd4 Rf6 32. Rxf6 Nxf6 33. Bxd5+ Nf7 34. Be6 Qb7 35. Qd3 {Pozycja
czarnych jest przegrana, jednak dokładność wymagana jest do końca.} Kg7 ({
Po} 35... Kf8 36. Qxg6 {czarne dostawały mata.}) 36. g5 Rh8 37. gxf6+ exf6 38.
Bxf6+ $1 Kxf6 39. Qd4+ Ne5 40. fxe5+ Kg5 41. Qe3+ Kh5 42. Re2 g5 43. Qh3+ Kg6
44. Qf5+ 1-0
Musisz włączyć obsługę JavaScript, aby umożliwić wyświetlanie gry szachowej.
Prowadząca grupa po XI rundzie: 1-2. Hecht, Radułow po 8, 3. Gheorghiu 7½, 4. Schmidt 7, 5. Matanović 6½, 6. Ribli 6. Praktycznie szanse na premiowane miejsca mają Hecht, Radułow i Gheorghiu, bowiem oprócz przewagi w punktach grają jeszcze z bardzo słabym Thorvaldssonem. Czołówka po XIII rundzie: 1. Radułow 10, 2. Gheorghiu 9½, 3. Hecht 9, 4. Matanović 8, 5-6. Schmidt i Ribli po 7½. W przedostatniej rundzie Radułow szybko remisuje z Sarenem i po raz drugi wypełnia normę arcymistrzowską, natomiast Hecht tylko remisuje z Thorvaldssonem. Przed ostatnią rundą: 1. Radułow 10½, 2. Gheorghiu 10, 3. Hecht 9½.
W ostatniej rundzie partia Radułow – Hecht kończy się remisem, wobec czego Gheorghiu proponuje remis Thorvaldssonovi. Propozycja zostaje przyjęta i do turnieju międzystrefowego kwalifikują się Radułow i Gheorghiu. Szczegółowe wyniki przedstawia tabela turniejowa. Wszyscy zawodnicy zajęli miejsca takie jakie wynikały z ich gry. Hecht ostatnie rundy grał zbyt ostrożnie; wyraźnie zawiedli Matulović i Andersson. Solidnie grający Ogaard wypełnił normę mistrza międzynarodowego. Swój rezultat uważam za niezły i jestem zadowolony z dużej ilości rozstrzygniętych partii.
Organizacja turnieju dobra. Rundy I–XI grane były w małym 16-tysięcznym miasteczku Forssa, końcowe – w Helsinkach. Sędzia główny p. Lembit Vahesaar z Tallina wywiązał się bardzo dobrze ze swych obowiązków.
Partie